Wspomnienie św. Barnaby, apostoła

11 czerwca Kościół wspomina św. Barnabę, którego wspomnienie jest obowiązkowe i obchodzone w kolorze czerwonym. Choć Barnaba nie należał do grona Dwunastu Apostołów, Dzieje Apostolskie nazywają go apostołem – co jest wyjątkowym przypadkiem, podobnie jak w przypadku św. Pawła. Jego rola w pierwszym pokoleniu Kościoła była na tyle znacząca, że otrzymał ten zaszczytny tytuł.

Święty Barnaba, znany również jako Józef z Cypru, był lewitą, który przyjął chrzest i przyjął przydomek „Syn Pocieszenia” nadany przez apostołów. Jego pierwsza wzmianka w Nowym Testamencie dotyczy hojności – sprzedał swoje pole i przekazał zarobione pieniądze apostołom.

Kluczowym momentem w jego życiu było spotkanie z Szawłem z Tarsu, który jako nawrócony prześladowca budził nieufność wspólnoty. To Barnaba przygarnął Pawła, przedstawił go apostołom i później sprowadził do Antiochii, gdzie po raz pierwszy uczniów nazwano chrześcijanami. Razem wyruszyli w pierwszą podróż misyjną na Cypr i do Azji Mniejszej, a także bronili w Jerozolimie stanowiska, że nawróceni z pogaństwa nie muszą przestrzegać prawa Mojżeszowego.

Ich współpraca zakończyła się sporem o wybór towarzysza podróży – Barnaba chciał zabrać Jana Marka, który wcześniej porzucił misję, podczas gdy Paweł się sprzeciwił. Ostatecznie Barnaba popłynął z Markiem na Cypr i zniknął z kart Dziejów Apostolskich.

Tradycja cypryjska głosi, że Barnaba poniósł męczeńską śmierć w Salaminie. Odnalezienie jego grobu w V wieku miało kluczowe znaczenie dla niezależności Kościoła cypryjskiego, który od tamtej pory jest autokefaliczny. Barnaba jest patronem Cypru, choć nie ma pewności co do autorstwa tzw. Listu Barnaby, który powstał w II wieku.

W ikonografii przedstawia się go z księgą, często związaną z Ewangelią Mateusza, oraz z kamieniami, symbolizującymi jego męczeństwo. Bywa też ukazywany razem z Pawłem w scenie z Listry, gdzie miejscowi wzięli ich za bogów. Poza Cyprem szczególnie czczony jest w Mediolanie, gdzie uznaje się go za pierwszego głosiciela Ewangelii w mieście.

„był bowiem człowiekiem dobrym i pełnym Ducha Świętego i wiary. Pozyskano wtedy wielką liczbę [wiernych] dla Pana.”

Dz 11,24