Wspomnienie Najświętszego Imienia Maryi

Wspomnienie Najświętszego Imienia Maryi obchodzone jest 12 września i posiada rangę wspomnienia dowolnego, z białymi szatami liturgicznymi. Data ta nie jest przypadkowa – upamiętnia rocznicę bitwy pod Wiedniem z 1683 roku, a jej obecność w kalendarzu Kościoła powszechnego wynika bezpośrednio z triumfu Jana III Sobieskiego.

Początki hiszpańskie

Liturgiczne świętowanie imienia Matki Bożej zaczęło się w Hiszpanii, gdzie w 1513 roku diecezja Cuenca otrzymała zgodę na obchód ku czci imienia Maryi, wyznaczony na 15 września, w oktawie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Przez kolejne stulecie obchód ten miał charakter lokalny, stopniowo przejmowany przez inne diecezje i zakony.

Wiedeń 1683 i decyzja Innocentego XI

12 września 1683 roku, przed bitwą z wojskami tureckimi oblegającymi Wiedeń, król i dowódcy uczestniczyli we Mszy świętej na Kahlenbergu. Po zwycięstwie papież Innocenty XI rozciągnął obchód imienia Maryi na cały Kościół, wiążąc go z pamięcią o tym dniu. Początkowo świętowano je w niedzielę po Narodzeniu Najświętszej Maryi Panny, ale na stałe do 12 września przypisał je Pius X w 1911 roku.

Zniknięcie i powrót do kalendarza

Reforma z 1969 roku usunęła wspomnienie z kalendarza powszechnego, podobnie jak obchód Najświętszego Imienia Jezus, uznając je za powtórzenie treści zawartych już w święcie Narodzenia Maryi. Mimo to obchód przetrwał w kalendarzach niektórych diecezji i zakonów, a do kalendarza całego Kościoła powrócił dzięki Janowi Pawłowi II, w trzecim wydaniu wzorcowym Mszału Rzymskiego z 2002 roku, jako wspomnienie dowolne.

Znaczenie imienia

Imię Maryja to spolszczona forma hebrajskiego Miriam. Jego dokładne znaczenie nie jest jednoznacznie ustalone w nauce – proponowano między innymi „umiłowana”, „napawająca radością” i „pani”. Liturgia tego dnia nie rozstrzyga sporu etymologów, lecz kieruje uwagę na osobę Maryi, szczególnie na scenę zwiastowania, gdzie po raz pierwszy pojawia się jej imię w Ewangelii.

Obchody wspomnienia

Ponieważ wspomnienie ma rangę dowolną, w większości parafii 12 września nie jest specjalnie akcentowany. Wyjątkiem są kościoły noszące tytuł Najświętszego Imienia Maryi oraz zgromadzenia zakonne uwzględniające ten obchód w swoim kalendarzu – tam dzień ten może być odpustem obchodzonym w wyższej randze. W Polsce dodatkowym powodem przypominania tej daty w kazaniach jest rocznica bitwy wiedeńskiej, która często wysuwa się na pierwszy plan przed aspektem liturgicznym.

„do Dziewicy poślubionej mężowi, imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja.”

Łk 1,27