Wspomnienie Najświętszego Imienia Maryi

Wspomnienie Najświętszego Imienia Maryi obchodzone jest 12 września i ma charakter wspomnienia dowolnego, z białymi szatami liturgicznymi. Data ta nie jest przypadkowa – upamiętnia zwycięską bitwę pod Wiedniem z 1683 roku, w której Jan III Sobieski pokonał wojska tureckie. To wydarzenie stało się impulsem do wprowadzenia tego wspomnienia do kalendarza Kościoła powszechnego.

Pierwsze liturgiczne wspomnienie imienia Maryi powstało w Hiszpanii w 1513 roku, kiedy diecezja Cuenca otrzymała pozwolenie na obchód 15 września, w oktawie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Przez stulecie święto to miało charakter lokalny, stopniowo rozprzestrzeniając się na inne diecezje i zakony.

Bezpośrednim powodem rozszerzenia wspomnienia na cały Kościół była bitwa pod Wiedniem. 12 września 1683 roku, przed decydującym starciem, król Jan III Sobieski i dowódcy uczestniczyli we Mszy św. na Kahlenbergu. Po zwycięstwie papież Innocenty XI nakazał obchodzić wspomnienie imienia Maryi w całym Kościele, wiążąc je z pamięcią o tym dniu. Początkowo świętowano je w niedzielę po Narodzeniu NMP, ale od 1911 roku (decyzja Piusa X) datę ustalono na 12 września.

W 1969 roku reforma liturgiczna usunęła wspomnienie z kalendarza powszechnego, uznając je za powtórzenie treści święta Narodzenia Maryi. Obchód przetrwał jednak w kalendarzach niektórych diecezji i zakonów. Do pełnego kalendarza Kościoła wrócił dopiero w 2002 roku dzięki Janowi Pawłowi II, w trzecim wydaniu Mszału Rzymskiego, jako wspomnienie dowolne.

Imię „Maryja” pochodzi od hebrajskiego „Miriam”, a jego dokładne znaczenie (proponowane jako „umiłowana”, „radość” lub „pani”) pozostaje przedmiotem sporów etymologicznych. Liturgia tego dnia skupia się na osobie Maryi, nawiązując do sceny Zwiastowania, gdzie po raz pierwszy w Ewangelii pada Jej imię.

W większości parafii wspomnienie jest dowolne i nie ma szczególnego akcentu. Wyjątkiem są kościoły i zgromadzenia zakonne, które mają ten tytuł – tam 12 września bywa dniem odpustu. W Polsce data ta jest dodatkowo kojarzona z rocznicą bitwy wiedeńskiej, co często wpływa na treść kazań, łącząc wątki historyczne z liturgicznymi.

„do Dziewicy poślubionej mężowi, imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja.”

Łk 1,27