Święto Peruna

Święto Peruna obchodzone jest 20 lub rzadziej 21 lipca – to dzień poświęcony gromowładnemu bogu z panteonu dawnych Słowian, dziś celebrowany głównie przez współczesnych rodzimowierców słowiańskich. Znane jest także pod nazwami Perunowo, Piorunowo czy Perunica. W wielu środowiskach rodzimowierczych, szczególnie na Ukrainie czy w Rosji, uznawane jest za najważniejsze święto w całym roku obrzędowym.

Kim był Perun

Perun to bóg najczęściej wymieniany w źródłach dotyczących dawnej Słowiańszczyzny – pojawia się m.in. w staroruskich latopisach opisujących traktaty Rusi z Bizancjum. Jego imię prawdopodobnie wywodzi się od prasłowiańskiego rdzenia oznaczającego uderzenie lub cios, co odzwierciedla jego rolę władcy piorunów i burzy. Ślad tej etymologii zachował się w polskim słowie „piorun”. Według kronik w 980 roku na wzgórzu w Kijowie wzniesiono posąg Peruna, a osiem lat później, po chrzcie księcia Włodzimierza Wielkiego, został on zniszczony.

Czy Słowianie naprawdę świętowali 20 lipca?

Brak jest bezpośrednich źródeł historycznych potwierdzających obchody Święta Peruna w konkretnym dniu przed chrystianizacją. Data 20 lipca to hipoteza zaproponowana przez radzieckiego badacza Borisa Rybakowa na podstawie interpretacji zdobień na zabytkach archeologicznych, spopularyzowana później przez Aleksandra Gieysztora w książce „Mitologia Słowian”. Prawdopodobnie data ta związana jest z synkretyzmem – kult Peruna na Rusi nałożył się na prawosławny dzień proroka Eliasza, przypadający 20 lipca według kalendarza juliańskiego. Współczesne obchody Perunowego to więc świadoma rekonstrukcja, a nie kontynuacja pogańskiego obrzędu.

Jak wygląda współczesne Święto Peruna?

Rodzimowiercy słowiańscy – zarówno zrzeszeni w zarejestrowanych w Polsce związkach wyznaniowych, jak i działający nieformalnie – organizują w tym dniu igrzyska ku czci Peruna. Uczestnicy biorą udział w sportach walki i przeciąganiu liny, a całość uzupełniają wspólne biesiady i obrzędy nawiązujące do symboliki gromowładcy, np. sześciobok żłobiony niegdyś na belkach stropu dla ochrony przed piorunami. Podobne uroczystości odbywają się także na Ukrainie, Słowacji i w Rosji.

Jak uczcić ten dzień?

• Wziąć udział w otwartych obchodach organizowanych przez polskie związki rodzimowiercze – część wydarzeń jest dostępna także dla osób spoza wspólnoty.
• Zapoznać się z „Mitologią Słowian” Aleksandra Gieysztora, aby lepiej zrozumieć źródła i spory dotyczące tej daty.
• Zorganizować sportową rywalizację nawiązującą do dawnych igrzysk, np. przeciąganie liny w gronie przyjaciół.

Święto Peruna, mimo że jego obecna forma jest stosunkowo młoda, pokazuje, jak żywe pozostaje zainteresowanie słowiańskim dziedzictwem – i jak ważne jest rozróżnianie faktów naukowo potwierdzonych od popularnych, choć niepewnych wersji.