Święto Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Święto Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego obchodzone jest corocznie 6 kwietnia. Data ta nie upamiętnia jednak powstania samej ABW, lecz dzień, w którym w 1990 roku uchwalono ustawę powołującą jej poprzedniczkę – Urząd Ochrony Państwa. Była to pierwsza cywilna służba specjalna wolnej Polski, a jej powstanie miało kluczowe znaczenie dla budowy nowoczesnych struktur bezpieczeństwa.

Dlaczego święto ABW obchodzone jest 6 kwietnia, mimo że Agencja powstała dopiero w 2002 roku?

6 kwietnia 1990 roku Sejm przyjął tzw. pakiet ustaw policyjnych, obejmujący trzy akty prawne: ustawę o Policji, ustawę o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych oraz ustawę o Urzędzie Ochrony Państwa. Ten ostatni akt zastąpiono dopiero w 2002 roku, kiedy to na mocy nowej ustawy z UOP wydzielono dwie odrębne agencje: ABW i Agencję Wywiadu. Święto ABW ustanowiono w 2004 roku, aby zachować pamięć o historycznej dacie powstania UOP, a nie o dacie formalnego powstania samej Agencji.

Jakie są różnice między ABW a dawnym UOP?

Zakres zadań ABW jest zbliżony do tego, który realizował UOP, ale zmieniły się ramy prawne i struktura organizacyjna. ABW odpowiada za ochronę porządku konstytucyjnego, zwalczanie terroryzmu, szpiegostwa, korupcji oraz przestępczości zorganizowanej i ekonomicznej, a także za ochronę informacji niejawnych i bezpieczeństwo systemów teleinformatycznych. Wywiad zagraniczny, który wcześniej należał do UOP, został przekazany do osobnej Agencji Wywiadu. Siłą uderzeniową ABW pozostaje Wydział V Antyterrorystyczny, odpowiedzialny za zatrzymania osób podejrzewanych o szpiegostwo lub terroryzm.

Skąd pochodzi Odznaka Honorowa imienia generała „Grota”?

Generał Stefan Rowecki ps. „Grot” był dowódcą Armii Krajowej, zamordowanym przez Niemców w 1944 roku. W 2011 roku ustanowiono Odznakę Honorową jego imienia, która jest najwyższym wyróżnieniem dla funkcjonariuszy i pracowników ABW za szczególne zasługi w ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego. Generał Rowecki jest również patronem Centralnego Ośrodka Szkolenia ABW. Wybór patrona nawiązuje do tradycji konspiracji i pracy operacyjnej z czasów II wojny światowej.

Jak wyglądają obchody święta ABW?

6 kwietnia w ABW ma charakter oficjalny, choć nie jest dniem wolnym od pracy. W rocznicę odbywają się uroczyste apele, podczas których funkcjonariusze i pracownicy otrzymują awanse, odznaczenia państwowe oraz odznaki honorowe. W uroczystościach uczestniczą przedstawiciele służb specjalnych, Policji, Straży Granicznej, CBA i innych formacji, a także weterani i byli szefowie UOP i ABW. To okazja do przypomnienia historii polskiego kontrwywiadu, od UOP przez trudne lata 90. aż po współczesną ABW.