Światowy Dzień Tapira

Światowy Dzień Tapira obchodzony jest corocznie 27 kwietnia i stanowi okazję do przypomnienia sobie o zwierzęciu, które większość ludzi kojarzy mgliście lub wcale. To międzynarodowa inicjatywa mająca na celu ochronę tapirów – ssaków bliżej spokrewnionych z końmi i nosorożcami niż ze świniami czy mrówkojadami, choć ich wygląd może przypominać oba te typy zwierząt. Święto to jest głównie obchodzone przez środowiska zoologiczne i przyrodnicze, w tym ogrody zoologiczne w Polsce.

Historia Światowego Dnia Tapira

Święto zostało ustanowione w 2008 roku z inicjatywy Tapir Specialist Group, grupy eksperckiej działającej przy Komisji Przetrwania Gatunków Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN). Celem było zwrócenie uwagi na tapiry zamieszkujące Amerykę Środkową i Południową oraz Azję Południowo-Wschodnią, o których świat wie zaskakująco niewiele. Inicjatywa przypisywana jest całej organizacji, a nie pojedynczej osobie.

Czym jest tapir?

Tapir wyglądem przypomina krzyżówkę świni z małym słoniem, ale genetycznie jest bliżej spokrewniony z końmi i nosorożcami. Dorosły osobnik osiąga długość od 1,8 do 2,5 metra i waży od 180 do 270 kilogramów, przy czym samice są zazwyczaj większe od samców. Charakterystyczny, ruchliwy pyszczek umożliwia im zrywanie liści i owoców bez poruszania głową – potrafią nim nawet zakreślić pełne koło.

Wyróżnia się cztery powszechnie uznawane gatunki: tapir nizinny (tapir anta), tapir środkowoamerykański, tapir górski oraz tapir malajski – jedyny gatunek azjatycki, o kontrastowym, czarno-białym umaszczeniu. Niektórzy badacze wskazują również na piąty gatunek – tapira amazońskiego, opisanego w 2013 roku, ale jego status taksonomiczny wciąż budzi kontrowersje w środowisku naukowym.

Zagrożenia dla tapirów

Głównym problemem jest utrata siedlisk – lasy tropikalne, w których żyją tapiry, stale się kurczą. Dodatkowo, zwierzęta te są narażone na kłusownictwo, kolizje z pojazdami na drogach przecinających ich terytoria oraz fragmentację populacji, co utrudnia im znajdowanie partnerów. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody klasyfikuje większość gatunków tapira jako zagrożone lub narażone na wyginięcie. Do najczęściej wymienianych zagrożeń należą:

• wycinka lasów deszczowych pod uprawy i pastwiska,
• polowania dla mięsa i skóry,
• kolizje z pojazdami na drogach przecinających ich naturalne szlaki,
• fragmentacja populacji ograniczająca pulę genetyczną.

Różnice między gatunkami tapirów

Tapir nizinny, największy z gatunków, żyje w lasach i na bagnach Ameryki Południowej i doskonale pływa – potrafi nawet całkowicie zanurzyć się, by uciec przed drapieżnikiem. Tapir środkowoamerykański (bairda) zamieszkuje tereny od Meksyku po Kolumbię i jest tam największym lądowym ssakiem. Tapir górski, najmniejszy i pokryty gęstszym futrem, żyje wysoko w Andach, gdzie panują niższe temperatury. Tapir malajski, jedyny gatunek azjatycki, występuje na Sumatrze, w Tajlandii i na Półwyspie Malajskim – jego biało-czarne umaszczenie działa jak kamuflaż, rozbijając sylwetkę zwierzęcia na mniej rozpoznawalne plamy.

Jak obchodzić Światowy Dzień Tapira?

Ogrody zoologiczne na całym świecie organizują specjalne posiłki i zabawy sensoryczne dla tapirów. Polskie zoo, np. we Wrocławiu czy w Łodzi, przygotowują swoim podopiecznym niecodzienne przekąski, często w kształcie samego zwierzęcia. Osoby, które nie mają dostępu do zoo, mogą obejrzeć relacje z obchodów publikowane online lub poczytać więcej o gatunkach zagrożonych wyginięciem. Dla dzieci to dobra okazja, by wytłumaczyć, dlaczego ochrona lasów tropikalnych jest ważna – choć tapiry nie są tak rozpoznawalne jak pandy czy tygrysy, ich rola w ekosystemie lasu deszczowego jest równie istotna: roznosząc nasiona zjadanych owoców, pomagają w odnawianiu się lasu.

Ciekawostki

1. Trąba tapira jest tak elastyczna, że zwierzę potrafi nią zakreślić pełne koło, nie ruszając głową.
2. Najbliżsi krewni tapira to nie świnie ani mrówkojady, lecz konie i nosorożce.
3. Młode tapiry rodzą się w cętkowano-pasiastym, przypominającym arbuza umaszczeniu, które maskuje je w gęstwinie lasu.
4. Tapir malajski jako jedyny gatunek nosi kontrastowe, czarno-białe ubarwienie u dorosłych osobników.