Światowy Dzień Skrzypiec

Światowy Dzień Skrzypiec obchodzony jest corocznie 13 grudnia i ma stałą datę w kalendarzu. To okazja, by przypomnieć sobie historię instrumentu, który od wieków uchodzi za najbliższy ludzkiemu głosowi.

Pochodzenie Światowego Dnia Skrzypiec: niejasne korzenie

Źródła dotyczące powstania tego święta pozostają niepewne. Żadna instytucja muzyczna ani międzynarodowa organizacja nie przyznaje się oficjalnie do jego wprowadzenia. Prawdopodobnie data rozpowszechniła się dzięki internetowym kalendarzom rocznic, podobnie jak wiele innych nietypowych świąt.

Historia skrzypiec: od włoskich korzeni do światowej sławy

Pierwsze instrumenty przypominające współczesne skrzypce powstały w połowie XVI wieku we włoskiej Cremonie, w warsztacie Andrei Amatiego, uznawanego za twórcę tamtejszej szkoły lutniczej. Ponad sto lat później mistrzostwo w tej dziedzinie osiągnął Antonio Stradivari, który stworzył około 600 instrumentów. Jeden z nich, skrzypce z 1719 roku, w 2014 roku osiągnął na aukcji cenę ponad 45 milionów dolarów.

Polskie ślady w historii skrzypiec

Niektórzy badacze wskazują na możliwe polskie korzenie skrzypiec, powołując się na średniowieczne instrumenty smyczkowe odkryte podczas wykopalisk. Należą do nich: gęśle z Opola (XI wiek), pięciostrunowy instrument z Gdańska (XII wiek) oraz sześciostrunowa fidelia płocka (XV wiek). Polska szkoła lutnicza kojarzona jest głównie z rodzinami Groblicz i Dankwart.

Mity a rzeczywistość – skąd wzięły się skrzypce?

Według starożytnych opowieści wynalazcą instrumentów smyczkowych miał być Merkury, a samych skrzypiec – Orfeusz. Smyczek naciągnięty końskim włosiem przypisuje się Safonie. Choć te historie pozostają legendami, dobrze ilustrują, jak długo ludzie próbowali wyjaśnić fenomen tego instrumentu.

Skrzypce jako uniwersalny język muzyki

Korpus skrzypiec tradycyjnie wykonuje się ze świerku i jaworu, a włosie smyczka wciąż najczęściej pochodzi z końskiego ogona. Skrzypce od wieków stanowią podstawę orkiestry symfonicznej, będąc inspiracją dla kompozycji takich mistrzów jak Vivaldi, Bach czy Mozart. Niccolò Paganini zrewolucjonizował grę na tym instrumencie, ustanawiając nowe granice wirtuozerii. Poza muzyką klasyczną skrzypce są obecne w tradycjach regionalnych, m.in. w irlandzkich i szkockich tańcach, nordyckich melodiach, bluegrassie czy muzyce klezmerskiej.

Jak uczcić Światowy Dzień Skrzypiec?

To święto można celebrować niezależnie od stopnia zaawansowania muzycznego. Oto kilka propozycji:

• Posłuchaj nagrań wybitnych skrzypków, takich jak Paganini, Vivaldi, Bach, Mozart lub współczesny wirtuoz Itzhak Perlman.
• Sprawdź, czy lokalne instytucje muzyczne organizują 13 grudnia koncerty lub warsztaty.
• Zapisz dziecko na próbną lekcję gry na skrzypcach – wiele szkół muzycznych oferuje takie zajęcia w tym dniu.
• Odwiedź wystawę lutniczą, aby zobaczyć historyczne instrumenty z bliska.

Skrzypce, łącząc różne style muzyczne – od klasyki po folk, jazz i muzykę filmową – sprawiają, że Światowy Dzień Skrzypiec to doskonała okazja, by na chwilę zatrzymać się przy dźwięku, który towarzyszy ludzkości od ponad pięciu wieków.

Ciekawostki

1. Skrzypce Stradivariego z 1719 roku zostały sprzedane na aukcji w 2014 roku za ponad 45 milionów dolarów.
2. Część badaczy doszukuje się korzeni skrzypiec na ziemiach polskich - na dowód wskazuje się średniowieczne instrumenty smyczkowe znalezione w Opolu, Gdańsku i Płocku.
3. Historyczna polska szkoła lutnicza wiązana jest głównie z rodzinami Groblicz i Dankwart.
4. Według mitologii wynalazcą instrumentów smyczkowych miał być Merkury, a samych skrzypiec - Orfeusz; to legenda, nie udokumentowany fakt.