Światowy Dzień Numbata

Światowy Dzień Numbata to stosunkowo nowe, lecz zyskujące na popularności święto poświęcone jednemu z najbardziej niezwykłych ssaków Australii. W kalendarzach zwykle widnieje na 7 listopada, choć w rzeczywistości obchody odbywają się w pierwszą sobotę listopada. W 2015 roku, kiedy święto zostało ustanowione, obie daty się pokrywały.

Geneza święta i zmienna data

Święto zainicjowała w 2015 roku organizacja Project Numbat Inc., działająca w Australii Zachodniej na rzecz ochrony tego gatunku. Ponieważ obchody przypisano do pierwszej soboty listopada, a nie do konkretnej daty kalendarzowej, z roku na rok wypadają one w innym dniu. W 2026 roku będzie to 1 listopada, a nie 7. Warto o tym pamiętać, sprawdzając, kiedy wypada Światowy Dzień Numbata w danym roku, zamiast opierać się wyłącznie na dacie z kalendarza. Wybór listopada nie był przypadkowy – to australijska wiosna, gdy dzieci mają więcej okazji do zajęć terenowych, a organizatorzy łatwiej docierają z akcją edukacyjną do szkół i lokalnych społeczności.

Czym jest numbat?

Numbat (Myrmecobius fasciatus) to jedyny żyjący przedstawiciel odrębnej rodziny ssaków, Myrmecobiidae. W przeciwieństwie do większości torbaczy nie ma torby lęgowej – młode chronią fałdy skórne i sierść matki. To także jeden z niewielu torbaczy prowadzących dzienny tryb życia. Numbat żywi się niemal wyłącznie termitami, których potrafi zjeść nawet 20 tysięcy dziennie, wyławiając je długim, lepkim językiem. Bywa nazywany banded anteater, walpurti albo noombat, a w Australii Zachodniej pełni funkcję oficjalnego emblematu faunistycznego stanu. Nazwa gatunkowa „fasciatus” pochodzi z łaciny i oznacza „pasiasty” – to właśnie charakterystyczne białe pręgi na rudobrązowym futrze najłatwiej odróżniają numbata od innych australijskich ssaków.

Dlaczego numbat jest zagrożony wyginięciem?

Kiedyś numbaty żyły na dużym obszarze południowej Australii. Dziś przetrwały już tylko w kilku niewielkich koloniach w Australii Zachodniej, choć w ostatnich latach udało się je reintrodukować do ogrodzonych rezerwatów w Australii Południowej i Nowej Południowej Walii. Populację dziko żyjących osobników szacuje się na mniej niż tysiąc. Głównym zagrożeniem pozostają wprowadzone przez człowieka drapieżniki – lisy i zdziczałe koty – a także wycinka i przekształcanie naturalnych siedlisk pod uprawy i pastwiska. Numbaty żywią się niemal wyłącznie termitami, dlatego ich przetrwanie zależy też pośrednio od kondycji lasów eukaliptusowych, w których te owady bytują – zniszczenie lasu oznacza w praktyce zniknięcie źródła pożywienia.

Jak uczcić Światowy Dzień Numbata?

Obchody tego dnia mają skromny, ale konkretny wymiar:

• wesprzeć finansowo Project Numbat lub inną organizację zajmującą się ochroną gatunku;
• odwiedzić Perth Zoo, jedyne miejsce na świecie prowadzące program hodowli numbatów w niewoli;
• poczytać dzieciom książki o numbatach, np. „Nelly the Numbat”;
• oznaczyć posty w mediach społecznościowych hasztagiem #WorldNumbatDay, żeby poszerzyć zasięg akcji;
• poszukać w internecie zdjęć i nagrań numbata, żeby po prostu zobaczyć, jak wygląda ten rzadko pokazywany gatunek.

Numbat to gatunek, o którym mało kto słyszał poza Australią – a Światowy Dzień Numbata jest jedną z niewielu okazji, by to zmienić. Im więcej osób pozna tę historię, tym większa szansa, że drobne, pasiaste zwierzę doczeka kolejnych rocznic swojego święta w lepszej kondycji niż dziś.

Ciekawostki

1. Pierwszy udokumentowany europejski kontakt z numbatem pochodzi z 1831 roku i został opisany w dzienniku podróżnika George'a Fletchera Moore'a.
2. Numbaty komunikują się z innymi osobnikami za pomocą cichych, klikających dźwięków.
3. Mimo insektożernej diety numbat wielkością i puszystym ogonem bywa porównywany raczej do wiewiórki niż do mrówkojada.
4. Numbat ma po pięć palców na przednich łapach i po cztery na tylnych.