Światowy Dzień Mokradeł

Światowy Dzień Mokradeł obchodzony jest corocznie 2 lutego, upamiętniając podpisanie Konwencji Ramsarskiej w 1971 roku, międzynarodowego porozumienia dotyczącego ochrony terenów wodno-błotnych. Po raz pierwszy święto to zorganizowano w 1997 roku, a obecnie obchodzone jest w ponad 170 krajach na świecie. Mokradła, często błędnie uznawane za nieużytki, są jednymi z najcenniejszych ekosystemów na Ziemi.

Początki Konwencji Ramsarskiej

Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego, została podpisana 2 lutego 1971 roku w irańskim mieście Ramsar nad Morzem Kaspijskim. Weszła w życie 21 grudnia 1975 roku. Polska ratyfikowała ją 22 marca 1978 roku, dołączając do krajów zobowiązanych do ochrony własnych obszarów wodno-błotnych. Dlatego właśnie 2 lutego jest dniem obchodów Światowego Dnia Mokradeł.

Definicja mokradła

Zgodnie z konwencją, mokradła obejmują szeroki zakres ekosystemów, w tym bagna, błota, torfowiska oraz zbiorniki wodne – zarówno naturalne, jak i sztuczne, stałe lub okresowe, o wodach słodkich, słonawych lub słonych. Nawet wody morskie o głębokości do sześciu metrów przy odpływie są uwzględniane. Dzięki tak szerokiej definicji Światowy Dzień Mokradeł obejmuje znacznie większy obszar, niż mogłoby się wydawać.

Zakres ochrony

Do konwencji przystąpiło 172 kraje, które wyznaczyły ponad 2500 obszarów wodno-błotnych o międzynarodowym znaczeniu. W Polsce jest ich 19, zajmujących łącznie ponad 150 tysięcy hektarów. Dla porównania, w Wigierskim Parku Narodowym tereny wodno-błotne zajmują około 3400 hektarów, czyli 22,5% jego powierzchni. Pokazuje to, jak duży jest realny zasięg obszarów objętych ochroną, mimo że na co dzień rzadko są one dostrzegane.

Znaczenie mokradeł

Mokradła pełnią kluczowe funkcje ekologiczne: magazynują węgiel, oczyszczają wodę, łagodzą skutki powodzi i susz oraz są siedliskiem dla wielu gatunków ptaków, płazów i owadów. Niestety, w XX wieku ponad połowa tych obszarów na świecie uległa zniszczeniu lub degradacji, głównie z powodu osuszania pod uprawy i zabudowę. To właśnie skala tych strat doprowadziła do powstania Konwencji Ramsarskiej, która traktuje ochronę mokradeł jako osobne zagadnienie międzynarodowe.

Obchody Światowego Dnia Mokradeł

Lokalne wydarzenia organizowane są przez organizacje pozarządowe, uczelnie i parki narodowe. Każda edycja ma swoje hasło przewodnie, takie jak „Zdrowe bagna – zdrowi ludzie” (2008), „Mokradła a rolnictwo: partnerstwo dla wzrostu” (2014) czy „Mokradła a nasza przyszłość” (2015). W praktyce obchody obejmują spacery przyrodnicze, prelekcje, wystawy zdjęć oraz akcje sprzątania terenów podmokłych. W okolicach 2 lutego mokradła są szczególnie widoczne w mediach lokalnych.

Najprostszym sposobem na uczczenie tego dnia jest odwiedzenie obszaru Ramsar lub lokalnej ostoi ptaków wodnych. Warto również sprawdzić na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, które z 19 polskich obszarów wodno-błotnych znajdują się najbliżej. Dla wielu osób Światowy Dzień Mokradeł jest pierwszą okazją, by dowiedzieć się, że w ich regionie istnieje teren o międzynarodowym znaczeniu przyrodniczym.

Ciekawostki

1. Konwencję nazwano od irańskiego kurortu Ramsar nad Morzem Kaspijskim, gdzie w 1971 roku odbyła się konferencja założycielska.
2. Polska podpisała konwencję 22 marca 1978 roku i wyznaczyła dotąd 19 obszarów wodno-błotnych o łącznej powierzchni ponad 150 tysięcy hektarów.
3. Definicja mokradeł przyjęta w konwencji jest bardzo szeroka - obejmuje nawet wody morskie, jeśli ich głębokość przy odpływie nie przekracza sześciu metrów.
4. Każdego roku obchodom towarzyszy inne hasło przewodnie, na przykład „Mokradła a rolnictwo: partnerstwo dla wzrostu” (2014) czy „Mokradła a nasza przyszłość” (2015).