Światowy Dzień Krótkofalowca

Światowy Dzień Krótkofalowca obchodzony jest 18 kwietnia, w rocznicę powstania Międzynarodowej Unii Radioamatorskiej (IARU), założonej w Paryżu w 1925 roku. To nie święto ku czci jednego wynalazku, lecz rocznica powołania organizacji, która do dziś broni pasm radioamatorskich przed dominacją komercyjnych i wojskowych zastosowań radia. W Polsce krótkofalowców reprezentuje Polski Związek Krótkofalowców, działający nieprzerwanie od 1930 roku.

17 kwietnia 1925 roku w paryskim Faculté des Sciences zebrali się delegaci z ponad dwudziestu krajów, aby przyjąć statut nowej organizacji. Dzień później, 18 kwietnia, formalnie ratyfikowano powstanie IARU – to właśnie ta data, a nie dzień przyjęcia statutu, została później uznana za datę Światowego Dnia Krótkofalowca. Pierwszym prezesem został Hiram Percy Maxim, współzałożyciel amerykańskiego stowarzyszenia ARRL, znany w środowisku jako 1AW.

Nazwa „krótkofalowiec” odnosi się do fal krótkich, które na początku XX wieku były mało popularne – komercyjni nadawcy preferowali fale długie, a krótkie uważano za mało przydatne. To właśnie amatorzy odkryli, że fale krótkie idealnie nadają się do łączności na duże odległości, nawet między kontynentami. Dwa lata po założeniu IARU, na Międzynarodowej Konferencji Radiotelegraficznej, radioamatorzy otrzymali oficjalne przydziały pasm: 160, 80, 40, 20 i 10 metrów, które są używane do dziś.

Współcześnie krótkofalowcy zajmują się nie tylko łącznością radiową traktowaną jako hobby techniczne, ale także pełnią istotną rolę w sytuacjach kryzysowych. Gdy zawodzi internet i telefonia komórkowa – po klęskach żywiołowych, takich jak powodzie, huragany czy trzęsienia ziemi – amatorska łączność radiowa bywa jedynym dostępnym kanałem komunikacji. IARU zrzesza obecnie ponad 160 krajowych organizacji radioamatorskich z całego świata, podzielonych na trzy regiony.

W 2025 roku organizacja obchodziła setną rocznicę powstania, co sprawiło, że Światowy Dzień Krótkofalowca stał się wyjątkowo ważnym wydarzeniem. Kluby na całym świecie organizowały specjalne stacje okolicznościowe i zjazdy, nawiązujące do paryskiego spotkania sprzed stu lat.

Polski Związek Krótkofalowców, założony w 1930 roku, należy do Regionu 1 IARU, obejmującego Europę, Afrykę, Bliski Wschód i północną Azję. Związek opłaca składkę członkowską do struktur regionalnych, a jego przedstawiciele uczestniczą w międzynarodowych kongresach. Jeden z nich, jubileuszowy, odbył się w Warszawie w 1975 roku, w pięćdziesiątą rocznicę powstania IARU.

Światowy Dzień Krótkofalowca można uczcić bez konieczności posiadania licencji:
– odwiedzając stronę Polskiego Związku Krótkofalowców i sprawdzając, czy w okolicy działa lokalny klub,
– słuchając transmisji amatorskich za pomocą odbiornika SDR lub aplikacji internetowej,
– poznając proces zdobywania licencji radioamatorskiej,
– nasłuchując specjalnych stacji okolicznościowych, uruchamianych przez kluby 18 kwietnia.

To skromne, technokratyczne święto, pozbawione spektakularnych obchodów, ale mające konkretną historię i gromadzące ludzi, którzy wciąż traktują radio jako żywe narzędzie komunikacji, a nie zabytek.

Ciekawostki

1. Statut IARU przyjęto 17 kwietnia 1925 roku, ale za oficjalną datę powstania organizacji uznaje się dzień następny, 18 kwietnia.
2. Pierwszym prezesem IARU został Hiram Percy Maxim, współzałożyciel amerykańskiego stowarzyszenia ARRL.
3. Jubileuszowy kongres Regionu 1 IARU z okazji pięćdziesięciolecia organizacji odbył się w 1975 roku w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.
4. Polski Związek Krótkofalowców działa od 1930 roku i należy do Regionu 1 IARU.