Światowy Dzień Gleby

Światowy Dzień Gleby obchodzony jest corocznie 5 grudnia i cieszy się oficjalnym wsparciem Organizacji Narodów Zjednoczonych. Święto to ma na celu przypomnienie o kluczowym znaczeniu gleby jako zasobu równie istotnego jak woda czy powietrze. Inicjatywa powstała z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) we współpracy z naukowcami zajmującymi się glebą.

Początki Światowego Dnia Gleby

Pomysł ustanowienia Światowego Dnia Gleby narodził się w 2002 roku, kiedy Międzynarodowa Unia Nauk o Glebie (IUSS) zaproponowała utworzenie takiego święta. Tajlandia, działając w ramach Globalnego Partnerstwa na rzecz Gleby wspieranego przez FAO, prowadziła prace nad formalnym uznaniem tego dnia. W czerwcu 2013 roku Konferencja FAO jednogłośnie poparła inicjatywę, a w grudniu 2013 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ oficjalnie ustanowiło 5 grudnia Światowym Dniem Gleby. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się w 2014 roku w siedzibie FAO w Rzymie.

Dlaczego 5 grudnia?

Data 5 grudnia nie jest przypadkowa – to dzień urodzin króla Tajlandii Bhumibola Adulyadeja, który aktywnie wspierał inicjatywy związane z ochroną gleby i doprowadził do międzynarodowego zaangażowania Tajlandii w ten projekt.

Zaskakujące fakty o glebie

Gleba pełni niezwykle ważną rolę w ekosystemach. Oto kilka kluczowych informacji:

• Utworzenie 2–3 centymetrów żyznej gleby może zająć naturze nawet 1000 lat.
• Gleba dostarcza roślinom 15 z 18 pierwiastków niezbędnych do wzrostu.
• Jest podstawą większości ekosystemów lądowych i wpływa na bezpieczeństwo żywnościowe oraz wodne regionów.

Obchody Światowego Dnia Gleby na świecie

Każdego roku FAO wyznacza temat przewodni, wokół którego organizowane są konferencje, wystawy i kampanie edukacyjne. W 2015 roku hasłem było „Zdrowe gleby dla zdrowego życia”, a w 2020 roku, pod hasłem ochrony bioróżnorodności gleby, w obchody zaangażowało się ponad sto krajów, organizując setki wydarzeń. FAO inwestuje w promocję tego dnia, ponieważ według raportu „Status światowych zasobów glebowych” około jedna trzecia gleb na świecie jest już zdegradowana, a 95% naszej żywności pochodzi właśnie z gleby.

Jak uczcić Światowy Dzień Gleby?

Każdy może przyczynić się do obchodów tego dnia:

• Założenie kompostownika na balkonie lub w ogrodzie to prosty sposób na poprawę jakości gleby.
• Obejrzenie dokumentów takich jak „Dirt! The Movie” czy „Living Soil” zwiększa świadomość na temat gleby.
• Wysiewanie roślin okrywowych na działce chroni glebę przed erozją.
• Ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin pomaga w zachowaniu zdrowia gleby.

W Polsce Światowy Dzień Gleby jest obchodzony głównie przez szkoły, organizacje rolnicze i ekologiczne, choć bez tak szerokiej oprawy jak w przypadku oficjalnych obchodów FAO. Idea zwrócenia uwagi na glebę pozostaje jednak uniwersalna i ważna niezależnie od lokalizacji.

Ciekawostki

1. Na cześć zaangażowania króla Tajlandii przyznawana jest coroczna nagroda King Bhumibol World Soil Day Award za najlepszą kampanię na rzecz gleby.
2. W 2017 roku, przy okazji Światowego Dnia Gleby, 177 krajów przyjęło rezolucję ONZ w sprawie przeciwdziałania zanieczyszczeniu gleb.
3. Tego samego roku powstała pierwsza Globalna Mapa Węgla Organicznego w Glebie, narzędzie pokazujące, ile węgla magazynują gleby na całym świecie.