Pierwszy Dzień Zimy

22 grudnia w polskim kalendarzu to Pierwszy Dzień Zimy, symbolicznie zamykający jesień i rozpoczynający najciemniejszy okres roku. Data ta zbiega się niemal zawsze z astronomicznym przesileniem zimowym, które przypada na 21 lub 22 grudnia, w zależności od roku.

Przesilenie zimowe – najkrótszy dzień w roku

Przesilenie zimowe to moment, gdy oś Ziemi jest najbardziej odchylona od Słońca na półkuli północnej. Wtedy dzień jest najkrótszy, a noc najdłuższa. Kalendarzowy Pierwszy Dzień Zimy to stała data, niezależna od dokładnej godziny przesilenia, która co roku wypada nieco inaczej.

Dlaczego data przesilenia się zmienia?

Różnica między rokiem kalendarzowym a czasem potrzebnym Ziemi na pełny obieg wokół Słońca powoduje, że przesilenie zimowe najczęściej przypada 21 grudnia, rzadziej 22 grudnia. W Polsce przyjęto jednak stałą datę 22 grudnia jako Pierwszy Dzień Zimy, niezależnie od astronomicznego przesilenia.

Zimowe przesilenie w kulturze

Moment, w którym dni zaczynają się wydłużać, od wieków miał symboliczne znaczenie. W wielu kulturach był kojarzony z odradzaniem się światła po najdłuższej nocy w roku. Dlatego święta takie jak Boże Narodzenie często wypadają tuż po Pierwszym Dniu Zimy, podkreślając radość z nadchodzącej odnowy dnia.

Trzy daty początku zimy w Polsce

W Polsce istnieją trzy konwencje wyznaczania początku zimy:

• zima meteorologiczna – zawsze od 1 grudnia,
• Pierwszy Dzień Zimy kalendarzowy – stała data 22 grudnia,
• zima astronomiczna – zaczyna się w chwili przesilenia, 21 lub 22 grudnia.

Jak radzić sobie z długą nocą?

Krótki dzień to dobry powód, by dbać o światło – spacery w porze obiadowej, gdy słońce jest najwyżej, mogą poprawić samopoczucie. Pierwszy Dzień Zimy bywa też psychologicznym przełomem – od tej pory dni, choć powoli, zaczynają się wydłużać.

Efekt przybywania dnia jest jednak początkowo trudny do zauważenia, ponieważ najwcześniejszy zachód słońca przypada na przełomie grudnia i stycznia, a najpóźniejszy wschód dopiero na początku stycznia. Dopiero gdy te momenty się zbliżą, dzień zacznie się realnie wydłużać.

To także czas, gdy warto zwrócić uwagę na bezpieczeństwo na drogach – krótkie dni oznaczają, że wiele podróży odbywa się po zmroku, przy ograniczonej widoczności i częstej mgle. Wiele osób w tym okresie używa więcej elementów odblaskowych i jaśniejszego oświetlenia rowerowego. W domach to sygnał, by przygotować się na zimę – sprawdzić ogrzewanie, wyciągnąć zimowe opony, ponieważ najniższe temperatury w Polsce występują zwykle w styczniu, a nie w grudniu.

Ciekawostki

1. Astronomiczne przesilenie zimowe wypada najczęściej 21 grudnia, rzadziej 22 grudnia - stąd niewielka różnica względem kalendarzowego Pierwszego Dnia Zimy.
2. W dniu przesilenia zimowego północna strefa podbiegunowa pogrążona jest w całodobowej nocy polarnej, podczas gdy na półkuli południowej trwa najdłuższy dzień w roku.
3. Po Pierwszym Dniu Zimy dzień w Polsce zaczyna się z dnia na dzień - choć bardzo powoli - wydłużać, aż do czerwcowego przesilenia letniego.