Mikołajki

Mikołajki obchodzone 6 grudnia to jedno z najstarszych świąt kalendarza adwentowego w Europie, będące wyrazem pamięci o świętym Mikołaju z Miry, który przynosi drobne upominki pod poduszkę. To święto nie ma ustalonej daty powstania ani instytucji, która by je oficjalnie ustanowiła – jest to zwyczaj, który wykształcił się w Europie przez wieki wokół kultu świętego Mikołaja.

Kim naprawdę był święty Mikołaj

Mikołaj był biskupem Miry, miasta w Licji (obecnie Turcja), żyjącym na przełomie III i IV wieku (ok. 270-343 r. n.e.). Pochodził z zamożnej rodziny jako jedyne dziecko i rozdał swój majątek biednym, poświęcając życie pomocy potrzebującym, szczególnie dzieciom. Niektóre źródła wiążą go z udziałem w soborze nicejskim w 325 r., choć historycy podchodzą do tego ostrożnie ze względu na brak dokładnych dokumentów – większość opowieści o jego życiu powstała dopiero wieki po jego śmierci.

Jak kult rozprzestrzenił się po Europie

Mikołaj zmarł 6 grudnia, a ta data stała się fundamentem całego zwyczaju. Po jego śmierci kult szybko rozprzestrzenił się po Europie, stając się jednym z najpopularniejszych świąt. Wspomnienie świętego Mikołaja na stałe wpisało się w grudniowy kalendarz.

Mikołajki w Polsce dawniej i dziś

Kiedyś Mikołajki były poważnym dniem z zawieszeniem prac i wizytą w kościele. Dziś to przede wszystkim okazja do drobnych prezentów: książek, słodyczy, skarpetek, chowanych pod poduszką, w bucie lub na parapecie. Zwyczaj przetrwał dzięki swojej prostocie – nie wymaga dużych przygotowań, a jedynie odrobiny uwagi wobec bliskich. W wielu domach Mikołajki są też próbą generalną przed świętami – dzieci zaczynają odliczać dni do Wigilii, a dorośli planować zakupy i porządki.

Skąd wzięły się listy i ciasteczka dla reniferów

Zwyczaj pisania listów do Mikołaja i zostawiania poczęstunku dla reniferów pochodzi ze Stanów Zjednoczonych i w ostatnich latach przyjął się również w Polsce. Rano list znika, ciasteczka są zjedzone, a pod poduszką czeka mały upominek – cała magia dzieje się nocą, bez świadków.

Pomysły na Mikołajki

• Zamiast drogiego prezentu, postaw na coś osobistego: książkę, którą sam chciałbyś przeczytać, albo domowe wypieki.
• Zorganizuj mikołajkową wymianę prezentów w pracy lub wśród znajomych, z ustalonym niskim budżetem.
• Przygotuj z dziećmi kartkę lub rysunek dla kogoś, kto w tym roku ma trudniejszy czas.

Mikołajki przetrwały ponad 1600 lat nie dlatego, że ktoś je narzucił, ale dlatego, że wpisują się w ludzkie potrzeby – są lekkie, nie wymagają zobowiązań, a dają odrobinę ciepła w najchłodniejszej porze roku.

Ciekawostki

1. Święty Mikołaj był biskupem Miry na terenie dzisiejszej Turcji i żył prawdopodobnie w latach 270-343.
2. Według tradycji rozdał odziedziczony majątek potrzebującym, co dało początek jego kultowi jako opiekuna biednych i dzieci.
3. Zwyczaj pisania listów do Mikołaja i zostawiania poczęstunku dla reniferów ma korzenie amerykańskie.