Międzynarodowy Dzień Wolontariusza

Międzynarodowy Dzień Wolontariusza obchodzony jest corocznie 5 grudnia, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, aby wyrazić wdzięczność osobom poświęcającym swój czas bez oczekiwania wynagrodzenia. Geneza święta sięga 1985 roku, a pierwsze obchody odbyły się w 1986 roku. Święto przypomina, że wiele inicjatyw pomocowych na świecie opiera się na pracy wolontariuszy, a nie na zatrudnieniu etatowym.

Termin „wolontariusz” wywodzi się z łacińskiego słowa voluntarius, oznaczającego „dobrowolny”. Początkowo odnosił się do żołnierzy służących z własnej woli, zanim jego znaczenie przeniosło się na działalność charytatywną. W XVIII wieku w Europie powstały pierwsze organizacje charytatywne, często kościelne, a współczesny wolontariat, zorganizowany i dostępny dla wszystkich, rozwinął się w XX wieku.

W 1985 roku ONZ przyjęło rezolucję ustanawiającą Międzynarodowy Dzień Wolontariusza, aby docenić osoby angażujące się w pomoc lokalnym i globalnym organizacjom, takim jak Czerwony Krzyż czy UNICEF. Data została wybrana ze względu na świąteczne zbiórki i akcje pomocowe w wielu krajach.

W 2001 roku ONZ ogłosiło Międzynarodowy Rok Wolontariusza, a w 2011 roku Komisja Europejska ustanowiła Europejski Rok Wolontariatu. Celem tych wydarzeń było zachęcenie rządów do tworzenia przepisów ułatwiających zaangażowanie obywateli, a nie tylko symboliczne obchody.

W Polsce zorganizowany wolontariat rozwinął się po 1989 roku wraz z powstaniem organizacji pozarządowych i sieci Centrów Wolontariatu. Wcześniej pomoc społeczna funkcjonowała głównie w ramach struktur państwowych lub kościelnych. Dziś wolontariat obejmuje różne formy, od schronisk dla zwierząt po wolontariat sportowy.

Współcześnie oprócz tradycyjnego wolontariatu lokalnego pojawiły się nowe formy, takie jak wolontariat pracowniczy, kompetencyjny (gdzie specjalista dzieli się wiedzą) oraz międzynarodowe programy wymiany dla młodych ludzi. Wszystkie te inicjatywy łączy dobrowolna praca bez wynagrodzenia.

Święto dotyczy każdego, kto kiedykolwiek poświęcił swój czas bez zapłaty, np. opiekuna w schronisku, tłumacza pomagającego uchodźcom czy sąsiada pomagającego starszej osobie. Wolontariat, choć często niedoceniany, odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu wielu organizacji.

Aby uczcić Międzynarodowy Dzień Wolontariusza, można:
– zgłosić się na jednorazową akcję w lokalnej organizacji pozarządowej,
– podziękować znanemu wolontariuszowi,
– sprawdzić, jakie fundacje w okolicy potrzebują pomocy przed świętami,
– w przypadku braku czasu – wesprzeć finansowo organizację opierającą się na pracy wolontariuszy.

Święto nie wymaga wielkich gestów – czasem wystarczy zwykłe „dziękuję” skierowane do osoby działającej często w ukryciu.

Ciekawostki

1. Łacińskie słowo voluntarius pierwotnie odnosiło się do żołnierzy służących z własnej woli, a nie z poboru.
2. W Polsce sieć Centrów Wolontariatu zaczęła się rozwijać dopiero po przemianach ustrojowych 1989 roku.