Międzynarodowy Dzień Ukrócenia Bezkarności za Zbrodnie Przeciwko Dziennikarzom

2 listopada obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Ukrócenia Bezkarności za Zbrodnie Przeciwko Dziennikarzom – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2013 roku rezolucją A/RES/68/163. Data ta upamiętnia tragiczne wydarzenie z tego samego roku, kiedy to w Mali zamordowano dwoje francuskich dziennikarzy Radia France Internationale, Ghislaine Dupont i Claude’a Verlona. Głównym celem tego dnia jest zwrócenie uwagi na problem, że w większości przypadków sprawcy zabójstw dziennikarzy nigdy nie ponoszą odpowiedzialności.

Dlaczego akurat 2 listopada?

Wybór tej daty nie jest przypadkowy – to rocznica śmierci Dupont i Verlona, którzy zostali porwani i zabici w Kidalu w północnym Mali podczas relacjonowania konfliktu. Ich śmierć stała się impulsem dla ONZ do ustanowienia dnia poświęconego problemowi bezkarności za przemoc wobec dziennikarzy.

Skala problemu

Dane UNESCO wskazują na alarmującą skalę zjawiska:

• Od 2006 roku w 85% przypadków zabójstw dziennikarzy sprawcy pozostają bezkarni.
• Od 1993 roku zginęło ponad 1700 dziennikarzy i pracowników mediów.
• W 90% przypadków sprawcy nie ponoszą odpowiedzialności karnej.

W latach 2023-2024 zginęło 162 dziennikarzy, z czego prawie połowa w krajach objętych konfliktami zbrojnymi.

Bezkarność w praktyce

Bezkarność to nie tylko brak wyroku, ale też efekt mrożący na środowisko dziennikarskie. Gdy zabójstwo reportera pozostaje nierozwiązane, staje się sygnałem dla innych, że można działać bez konsekwencji. Organizacje takie jak UNESCO apelują o wzmocnienie śledztw, ochronę świadków i niezależność prokuratur, szczególnie w krajach niestabilnych. Problem dotyczy nie tylko korespondentów wojennych, ale też dziennikarzy śledczych, którzy ryzykują życie, pisząc o korupcji czy przestępczości.

Obchody dnia

Dzień ten ma charakter apelu, a nie festynu. UNESCO i organizacje dziennikarskie publikują raporty o wolności prasy, przypominają ofiary i organizują debaty o bezpieczeństwie reporterów. W mediach społecznościowych używany jest hasztag #TruthNeverDies, gdzie redakcje dzielą się historiami zabitych dziennikarzy.

Co można zrobić?

To święto ma praktyczny wymiar:

• Poznaj nazwisko przynajmniej jednego dziennikarza zabitego w minionym roku.
• Wesprzyj organizacje monitorujące wolność prasy, takie jak Reporterzy bez Granic czy Komitet Ochrony Dziennikarzy.
• Zwracaj uwagę na śledztwa w sprawie przemocy wobec dziennikarzy w swoim kraju i domagaj się ich zakończenia.

Międzynarodowy Dzień Ukrócenia Bezkarności nie jest świętem radosnym – to dzień refleksji i wezwania do zmiany, dopóki statystyki bezkarności się nie zmienią.

Ciekawostki

1. Data 2 listopada upamiętnia zamordowanie w 2013 roku dwojga francuskich dziennikarzy RFI w Mali, Ghislaine Dupont i Claude'a Verlona.
2. Od 1993 roku za wykonywanie zawodu zginęło ponad 1700 dziennikarzy i pracowników mediów na całym świecie.
3. W dziewięciu na dziesięć przypadków zabójstw dziennikarzy sprawcy nigdy nie ponoszą odpowiedzialności karnej.