Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV

Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV obchodzony jest corocznie 4 marca, co ma na celu podniesienie świadomości na temat wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), który, mimo swojej powszechności, wciąż budzi zażenowanie i milczenie. Święto zostało ustanowione w 2018 roku przez Międzynarodowe Towarzystwo Papillomawirusowe (IPVS), aby przełamać tę ciszę hasłem „jedną troską mniej”. Każdego roku z powodu HPV umiera na świecie ogromna liczba ludzi, choć w większości przypadków można temu zapobiec.

Czym jest HPV i dlaczego to problem nie tylko kobiet

HPV to najczęściej przenoszona drogą płciową infekcja na świecie, z którą w ciągu życia zetknie się większość osób aktywnych seksualnie. U kobiet wirus ten odpowiada głównie za raka szyjki macicy, ale może również powodować nowotwory gardła, odbytu i prącia, co oznacza, że dotyczy on równie mocno mężczyzn. Dodatkowo HPV wywołuje brodawki płciowe, które, choć uciążliwe, rzadko są groźne. Sam wirus występuje w wielu typach, z których tylko część uznawana jest za wysokoonkogenne. W większości przypadków układ odpornościowy samodzielnie zwalcza infekcję w ciągu kilku lub kilkunastu miesięcy, zanim dojdzie do jakichkolwiek zmian nowotworowych.

Skąd wzięła się data 4 marca

Międzynarodowe Towarzystwo Papillomawirusowe zorganizowało pierwszą edycję kampanii w 2018 roku, wybierając marzec jako miesiąc wielu krajowych kampanii onkologicznych i datę na tyle wczesną, aby święto nie zlewało się z innymi wydarzeniami zdrowotnymi. Od tamtej pory 4 marca jest wspierane przez dziesiątki organizacji medycznych z ponad sześćdziesięciu krajów, łącznie ponad sto pięćdziesiąt partnerów.

Szczepionka i badania przesiewowe – narzędzia, które działają

HPV różni się od wielu innych zagrożeń onkologicznych tym, że można mu skutecznie zapobiegać. Szczepionka podana przed rozpoczęciem współżycia chroni przed najgroźniejszymi typami wirusa, a regularne badania przesiewowe, takie jak cytologia, pozwalają wykryć zmiany na wczesnym etapie. Według IPVS, zaniedbanie tych dwóch narzędzi odpowiada za większość zgonów, którym można było zapobiec.

Kontekst polski

Od 1 czerwca 2023 roku w Polsce funkcjonuje program bezpłatnych szczepień przeciw HPV, początkowo dla dziewcząt i chłopców z roczników 2010 i 2011, z planem objęcia kolejnych roczników nastolatków co roku. Szczepienie jest dobrowolne i wymaga zgody rodzica, ale zniesienie bariery finansowej znacząco zwiększa dostępność profilaktyki w wieku, w którym działa ona najskuteczniej – najlepsze efekty daje podanie szczepionki przed inicjacją seksualną, gdy organizm nie miał jeszcze kontaktu z wirusem. Program obejmuje dwie dostępne w Polsce szczepionki: Cervarix i Gardasil 9, a zapisać dziecko można m.in. przez Internetowe Konto Pacjenta.

Jak włączyć się w Dzień Świadomości HPV

Dzień Świadomości HPV nie wymaga wielkich gestów, ale potrzebuje rozmów, które wcześniej się nie odbywały. Kilka konkretnych kroków, które można podjąć 4 marca:

• Sprawdzić w przychodni, czy dziecko w odpowiednim wieku kwalifikuje się do bezpłatnego szczepienia.
• Umówić się na zaległą cytologię albo przypomnieć o niej komuś bliskiemu.
• Zapytać lekarza rodzinnego o szczepienie, jeśli nie było ono wcześniej dostępne w danym roczniku.

HPV rzadko jest tematem rozmów przy rodzinnym stole, a to właśnie milczenie – bardziej niż sam wirus – bywa najtrudniejsze do pokonania.

„Jedną troską mniej.”

hasło kampanii IPVS „One Less Worry”

Ciekawostki

1. Kampanię wspiera dziś ponad sto pięćdziesiąt organizacji partnerskich na całym świecie.
2. W Polsce bezpłatne szczepienia przeciw HPV dla nastolatków ruszyły 1 czerwca 2023 roku.
3. HPV wywołuje nie tylko raka szyjki macicy, ale też nowotwory gardła, odbytu i prącia.