Międzynarodowy Dzień Rysia

Międzynarodowy Dzień Rysia obchodzony jest 11 czerwca i ma na celu zwrócenie uwagi na rysia – jednego z najbardziej skrytych drapieżników Europy i Ameryki Północnej, który boryka się z utratą siedlisk. Choć jest to stosunkowo młode święto przyrodnicze, jego znaczenie rośnie w kontekście ochrony gatunku.

Historia święta

Pierwsze obchody Międzynarodowego Dnia Rysia odbyły się 11 czerwca 2019 roku z inicjatywy organizacji zajmujących się ochroną przyrody, w tym European Wilderness Society. Data nie jest powiązana z żadnym konkretnym wydarzeniem historycznym, lecz ma na celu stworzenie stałego terminu w kalendarzu ochrony przyrody.

Różnorodność gatunkowa rysia

Termin „ryś” obejmuje cztery różne gatunki: rysia euroazjatyckiego (występującego w Polsce), rysia iberyjskiego, rysia kanadyjskiego oraz rysia rudego (bobcata). Ryś iberyjski jest przykładem sukcesu w ochronie przyrody – gatunek, który był na skraju wyginięcia na początku XXI wieku, dziś odbudowuje swoją populację na Półwyspie Iberyjskim dzięki programom reintrodukcji. W Europie trwają również działania na rzecz odbudowy populacji rysia euroazjatyckiego, np. w austriackich Alpach, gdzie gatunek ten wyginął lokalnie w XIX i XX wieku.

Ryś w Polsce

W Polsce występuje ryś euroazjatycki, podzielony na dwie izolowane populacje: karpacką (Bieszczady, Beskid Niski, fragmenty Beskidu Sądeckiego i Żywieckiego) oraz nizinną (Puszcza Białowieska, Warmia, Mazury, Podlasie). Populacja nizinna liczy zaledwie 150-200 osobników. Ryś jest objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową, a jego zabijanie jest przestępstwem.

Wyzwania dla rysia

Ryś potrzebuje rozległych, spójnych obszarów leśnych – jeden samiec może zajmować terytorium o powierzchni kilkuset kilometrów kwadratowych. Fragmentacja lasów przez infrastrukturę drogową, zabudowę i wycinkę uniemożliwia wymianę genetyczną między populacjami, co osłabia gatunek. Problem ten dotyka również polskiej populacji nizinnej, mimo formalnej ochrony. Dodatkowym zagrożeniem są kłusownictwo i kolizje z pojazdami.

Jak można pomóc rysiowi

• Śledzić raporty organizacji monitorujących rysia, np. parków narodowych w Bieszczadach czy Puszczy Białowieskiej.
• Zgłaszać obserwacje śladów rysia odpowiednim instytucjom, zamiast dzielić się nimi wyłącznie w mediach społecznościowych.
• Wspierać budowę przejść dla zwierząt nad drogami szybkiego ruchu, które umożliwiają migrację.

Rysia rzadko widuje się w naturze – jest zwierzęciem skrytym, aktywnym głównie nocą. Jego obecność zdradzają często tylko tropy na śniegu lub zdjęcia z fotopułapek. Dzień Rysia ma przypomnieć o jego istnieniu i potrzebach, aby nie został zapomniany w codziennym pośpiechu.

Ciekawostki

1. Święto obchodzono po raz pierwszy 11 czerwca 2019 roku.
2. Pod nazwą „ryś” kryją się cztery gatunki: euroazjatycki, iberyjski, kanadyjski i ryś rudy (bobcat).
3. Pojedynczy samiec rysia może zajmować terytorium liczące kilkaset kilometrów kwadratowych.