Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur

Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur obchodzony jest 26 czerwca i nie jest to święto związane z celebracją, lecz dzień pamięci i wsparcia, ustanowiony przez ONZ, aby ofiary tortur nie zostały zapomniane.

Dlaczego akurat 26 czerwca

Data ta nie jest przypadkowa. 26 czerwca 1987 roku weszła w życie Konwencja ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania – jeden z najważniejszych traktatów praw człowieka XX wieku. Tę samą datę łączy się również symbolicznie z podpisaniem Karty Narodów Zjednoczonych 26 czerwca 1945 roku.

Ustanowienie święta

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur rezolucją 52/149 z 12 grudnia 1997 roku, a pierwsze obchody odbyły się rok później, w 1998 roku. Inicjatywę zgłosiła Dania – kraj, w którym od dekad działa Międzynarodowa Rada Rehabilitacji Ofiar Tortur (IRCT).

Co mówili o tym dniu przedstawiciele ONZ

Sekretarz generalny ONZ Kofi Annan określił go jako okazję, by świat głośno sprzeciwił się praktyce tortur, wciąż stosowanej w wielu miejscach na świecie mimo formalnego zakazu obowiązującego od 1987 roku. Zakaz tortur znalazł się już w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku, jednak dopiero Konwencja ONZ przyjęta w 1984 roku i obowiązująca od 26 czerwca 1987 roku wprowadziła konkretne mechanizmy egzekwowania tego zakazu – między innymi Komitet Przeciwko Torturom, monitorujący przestrzeganie konwencji przez państwa, które ją ratyfikowały.

Mimo formalnego zakazu obowiązującego w niemal wszystkich krajach świata, organizacje praw człowieka co roku dokumentują przypadki tortur stosowanych przez służby państwowe lub grupy zbrojne.

Czym zajmują się organizacje wspierające ofiary tortur

Ośrodki rehabilitacyjne, takie jak wspomniana IRCT, oferują pomoc psychologiczną, medyczną i prawną osobom, które przeżyły tortury, a także dokumentują takie przypadki na potrzeby raportów praw człowieka. To praca prowadzona zwykle z dala od mediów, finansowana w dużej mierze z darowizn i grantów międzynarodowych, a jej efekty rzadko trafiają na pierwsze strony gazet, choć dotyczą osób wymagających długiego, wieloletniego wsparcia.

Jak można wesprzeć ten dzień

• Wesprzyj finansowo lub wolontariacko organizację zajmującą się rehabilitacją ofiar tortur, jeśli działa w Twoim kraju.
• Sprawdź raporty organizacji praw człowieka na temat sytuacji w krajach, o których rzadko się mówi.
• Nie bagatelizuj tematu w rozmowach – milczenie wokół tortur bywa równie szkodliwe jak sam problem.

Międzynarodowy Dzień Pomocy Ofiarom Tortur nie prosi o entuzjazm ani o hasła – prosi tylko o to, żeby na chwilę się zatrzymać i nie odwracać wzroku od tematu, który łatwo odsunąć na dalszy plan, dopóki dotyczy kogoś innego, w odległym kraju, o którym rzadko czyta się w wiadomościach, a jednak konsekwencje takich praktyk zostają z ofiarami na całe życie, długo po tym, jak temat całkiem zniknie z nagłówków gazet i z pamięci opinii publicznej na lata, a czasem na zawsze.

„To okazja, by świat głośno sprzeciwił się temu, co niewypowiedziane.”

Kofi Annan, Sekretarz Generalny ONZ

Ciekawostki

1. Święto ustanowiono rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 52/149 z 12 grudnia 1997 roku.
2. Inicjatorem był rząd Danii, kraju, w którym siedzibę ma Międzynarodowa Rada Rehabilitacji Ofiar Tortur (IRCT).
3. Data 26 czerwca symbolicznie łączy się też z podpisaniem Karty Narodów Zjednoczonych w 1945 roku.