Międzynarodowy Dzień Przeciwko Brutalności Policji

Międzynarodowy Dzień Przeciwko Brutalności Policji, obchodzony 15 marca, ma na celu zwrócenie uwagi na nadużycia siły przez funkcjonariuszy służb porządkowych. W odróżnieniu od wielu świąt ustanawianych przez organizacje międzynarodowe, takie jak ONZ, ta data jest oddolną inicjatywą społeczną, zapoczątkowaną w 1997 roku. Dzień ten jest stały w kalendarzu, ale jego obchody zależą od lokalnych organizacji, bez centralnej koordynacji.

Początki inicjatywy

Święto zostało zainicjowane przez montrealski kolektyw Collective Opposed to Police Brutality (COBP) oraz szwajcarską grupę Black Flag. Od samego początku organizowany jest doroczny marsz w Montrealu, który stał się najbardziej rozpoznawalnym wydarzeniem związanym z tą datą. Marsz ten wielokrotnie kończył się starciami z policją, co zmusiło władze miasta do każdorazowego przygotowywania służb porządkowych.

Dlaczego pozostaje inicjatywą oddolną

W przeciwieństwie do dni ustanawianych przez ONZ czy rządy państwowe, ten dzień od początku jest domeną organizacji obywatelskich i ruchów praw człowieka. Jest to logiczne, biorąc pod uwagę tematykę – trudno oczekiwać, że instytucje odpowiedzialne za nadzór nad policją same ustanowią dzień krytyki wobec własnych struktur. Stąd inicjatywa musiała wyjść od organizacji zewnętrznych, takich jak kolektywy obywatelskie.

Inne daty poświęcone temu tematowi

W Stanach Zjednoczonych funkcjonuje niezależna tradycja – od 1995 roku Koalicja 22 Października promuje 22 października jako Krajowy Dzień Przeciwko Brutalności Policji. Obie daty nie są tożsame i wywodzą się z różnych środowisk, ale łączy je ten sam cel – zwrócenie uwagi na przypadki nadużyć siły przez funkcjonariuszy i brak skutecznego rozliczania się z nich przez system.

Jak jest obchodzony

Główną formą obchodów są marsze i demonstracje, szczególnie w Montrealu, gdzie wydarzenie ma najdłuższą tradycję. W innych miastach organizacje praw człowieka wykorzystują tę datę do publikowania raportów o nadużyciach siły przez policję. Coraz częściej towarzyszą temu również debaty publiczne z udziałem prawników specjalizujących się w prawach człowieka.

Jak uczcić ten dzień

• Zapoznanie się z mechanizmami skargowymi dostępnymi w swoim kraju na wypadek nadużycia siły przez służby.
• Wsparcie organizacji monitorujących działania policji i publikujących niezależne raporty.
• Odróżnianie krytyki konkretnych nadużyć od generalizującego oceniania całej formacji – to kluczowe dla idei tego dnia.
• Śledzenie raportów niezależnych obserwatorów praw człowieka, które dokumentują skalę problemu w różnych krajach, zamiast opierać się wyłącznie na pojedynczych, medialnych przypadkach.

Międzynarodowy Dzień Przeciwko Brutalności Policji, choć niszowy w porównaniu z dniami ustanowionymi przez ONZ, od blisko trzech dekad konsekwentnie przypomina o problemie rozliczalności instytucji, które mają chronić, a nie krzywdzić. Organizacje stojące za tym dniem zapowiadają, że będą go obchodzić dalej, niezależnie od tego, czy kiedykolwiek zostanie oficjalnie uznany przez rządy czy ONZ.

Ciekawostki

1. W Stanach Zjednoczonych funkcjonuje osobna data - 22 października - promowana od 1995 roku przez inną organizację.
2. Doroczny marsz w Montrealu bywał w niektórych latach powodem interwencji policji wobec samych uczestników.
3. Inicjatorem święta była też szwajcarska grupa Black Flag, mimo że najbardziej kojarzone jest ono z Kanadą.