Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych

Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych obchodzony jest 3 grudnia – to jedno z najstarszych i najbardziej uznanych świąt tego typu w kalendarzu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło je w 1992 roku, nawiązując do zakończonej w tym samym roku Dekady Osób Niepełnosprawnych. Święto to nie jest jedynie okazją do jednodniowych obchodów, ale przede wszystkim przypomnieniem, że dostępność jest prawem, a nie przywilejem.

Od Dekady do stałego święta

Historia tego święta sięga 1981 roku, kiedy ONZ ogłosiła Międzynarodowy Rok Osób Niepełnosprawnych, po którym nastąpiła Dekada Osób Niepełnosprawnych w latach 1983-1992. Zakończenie dekady skłoniło Zgromadzenie Ogólne do ustanowienia stałego, corocznego święta, które regularnie przypomina o potrzebach osób z niepełnosprawnościami. Decyzja ta odzwierciedlała przekonanie, że działania na rzecz dostępności i włączania są procesem ciągłym, a nie jednorazowym programem.

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Kluczowym dokumentem w tej dziedzinie jest Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, przyjęta przez ONZ w 2006 roku i obowiązująca od 2008 roku. Polska ratyfikowała ją we wrześniu 2012 roku, zobowiązując się do wdrażania jej zapisów, w tym do zapewnienia dostępności przestrzeni publicznej i usług.

Dostępność w Polsce

W Polsce istotną rolę odgrywa Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), wspierający m.in. zatrudnienie i dostosowanie miejsc pracy. Od 2019 roku obowiązuje ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, nakładająca konkretne obowiązki na urzędy i instytucje publiczne. Dotyczy to zarówno infrastruktury, jak i cyfrowych rozwiązań, takich jak dostępne strony internetowe. Na rynku pracy wprowadzono mechanizm, w którym firmy zatrudniające powyżej 25 pracowników, które nie osiągają wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami, odprowadzają wpłaty na PFRON. Środki te są następnie przeznaczane na dofinansowania do wynagrodzeń i przystosowanie stanowisk pracy.

Nie tylko niepełnosprawność widoczna

Niepełnosprawność obejmuje nie tylko ograniczenia ruchowe, ale także sensoryczne, intelektualne oraz te, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Coraz częściej używa się określenia „osoby z niepełnosprawnościami” zamiast starszych, bardziej stygmatyzujących terminów, co odzwierciedla zmianę w postrzeganiu tego zagadnienia.

• PFRON wspiera zatrudnienie i dostosowanie miejsc pracy w Polsce.
• Od 2019 roku obowiązuje ustawa o dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami.
• Polska ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych we wrześniu 2012 roku.

Jak uczcić ten dzień

Aby uczcić Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych, warto przyjrzeć się, czy miejsce pracy lub nauki jest rzeczywiście dostępne. Można też nauczyć się podstawowych zwrotów w polskim języku migowym lub wesprzeć lokalną organizację zajmującą się aktywizacją osób z niepełnosprawnościami. Nawet drobne zmiany w otoczeniu, takie jak niski próg przy wejściu do sklepu, opisy alternatywne przy zdjęciach w internecie czy większa cierpliwość w kolejce, mogą znacząco ułatwić życie. Te gesty nie wymagają dużych nakładów finansowych ani specjalnych okazji, a mimo to są często pomijane – czasem tylko dlatego, że nikt wcześniej o nich nie pomyślał.

Ciekawostki

1. Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Polska ratyfikowała we wrześniu 2012 roku.
2. Święto nawiązuje do zakończonej w 1992 roku Dekady Osób Niepełnosprawnych ogłoszonej wcześniej przez ONZ.
3. W Polsce działa Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wspierający m.in. zatrudnienie.
4. Od 2019 roku obowiązuje w Polsce ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.