Dzień Plutona

Dzień Plutona obchodzony jest corocznie 18 lutego, w rocznicę odkrycia tej fascynującej planety karłowatej w 1930 roku. To wyjątkowe święto w kalendarzu nietypowych dni, które upamiętnia konkretne, dobrze udokumentowane wydarzenie naukowe, a nie tradycję czy pomysł marketingowy. Jego historia jest znana z dokładnością, aż po nazwiska konkretnych osób.

Odkrycie Plutona

18 lutego 1930 roku Clyde Tombaugh, dwudziestoczteroletni astronom-samouk pracujący w Obserwatorium Lowella w Arizonie, dokonał przełomowego odkrycia. Porównując zdjęcia nieba, zauważył punkt świetlny, który przesunął się na tle gwiazd. Był to Pluton. Tombaugh kontynuował pracę swojego mentora, Percivala Lowella, który już w 1915 roku przewidywał istnienie nieznanej „Planety X” na podstawie zaburzeń w ruchu Neptuna i Urana.

Nazwa od jedenastolatki

Nazwę Pluton ogłoszono 1 maja 1930 roku po konkursie z propozycjami z całego świata. Zwyciężył pomysł Venetii Burney, jedenastolatki z Oxfordu, która zaproponowała imię rzymskiego boga podziemi. Nazwa idealnie pasowała do odległego i zimnego obiektu. Clyde Tombaugh miał prawo wyboru, ale ostatecznie zdecydował się uwzględnić propozycje z całego świata.

Z planety na planetę karłowatą

Przez 76 lat Pluton był uznawany za dziewiątą planetę Układu Słonecznego. Wszystko zmieniło się 24 sierpnia 2006 roku, gdy Międzynarodowa Unia Astronomiczna zdefiniowała planetę na nowo i uznała Plutona za planetę karłowatą. Decyzja wciąż budzi emocje wśród niektórych miłośników astronomii, którzy domagają się przywrócenia statusu. Tombaugh odkrył obiekt zbyt mały, by pasował do pierwotnych oczekiwań Lowella. Dopiero później okazało się, że zaburzenia w ruchu Neptuna wynikały z błędnych obliczeń, a nie z wpływu nieistniejącej „Planety X”. Pluton został odkryty niejako przy okazji poszukiwań obiektu, który nigdy nie istniał.

Sonda New Horizons i pamięć o odkrywcy

W 2015 roku sonda New Horizons dotarła do Plutona i przesłała pierwsze szczegółowe zdjęcia. Ukazały one m.in. charakterystyczny Region Tombaugha, nazwany na cześć odkrywcy. Na pokładzie sondy znajduje się również niewielka ilość prochów Clyde’a Tombaugha, który zmarł w 1997 roku.

Jak uczcić Dzień Plutona?

• Wieczorny spacer i obserwacja planet widocznych gołym okiem – Plutona nie zobaczysz, ale to dobra okazja, by spojrzeć w górę.
• Oglądanie zdjęć z misji New Horizons – powierzchnia Plutona jest zaskakująco zróżnicowana.
• Czytanie o Pasie Kuipera i innych planetach karłowatych, takich jak Eris czy Ceres.
• Rozmowa z dzieckiem o zmianach w naukowej klasyfikacji – to lekcja, że nauka nieustannie się rozwija.

Ciekawostki

1. Nazwę Pluton zaproponowała jedenastoletnia Venetia Burney z Oxfordu, a ogłoszono ją 1 maja 1930 roku.
2. Clyde Tombaugh nie miał formalnego wykształcenia astronomicznego - budował własne teleskopy i wysyłał rysunki obserwacji do Obserwatorium Lowella, gdzie później zatrudniono go jako asystenta.
3. 24 sierpnia 2006 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna zdegradowała Plutona do rangi planety karłowatej.
4. Sonda New Horizons odwiedziła okolice Plutona w 2015 roku i sfotografowała na jego powierzchni jasny obszar w kształcie serca, nazwany Regionem Tombaugha.