Dzień Pandy

16 marca obchodzony jest Dzień Pandy – święto poświęcone pandzie wielkiej, jednemu z najbardziej rozpoznawalnych zwierząt na świecie i symbolowi ochrony przyrody. Data ta nie ma potwierdzonego źródła, ale stała się popularna dzięki internetowym kalendarzom tematycznym.

Panda wielka, pomimo łagodnego wizerunku, należy do rodziny niedźwiedziowatych. Zamieszkuje wyłącznie górskie lasy bambusowe w centralnych Chinach, głównie w prowincjach Syczuan, Shaanxi i Gansu. Mimo że jej układ pokarmowy jest przystosowany do drapieżników, niemal cała jej dieta – około 99% – składa się z bambusa, co wymaga spędzania na jedzeniu nawet kilkunastu godzin dziennie.

Aby sprawnie chwytać łodygi bambusa, panda wykształciła charakterystyczną strukturę zwaną „kciukiem pandy” – powiększoną kość nadgarstka, która pełni funkcję dodatkowego palca. Nie jest to prawdziwy kciuk w sensie anatomicznym, lecz przystosowanie ewolucyjne, opisane m.in. przez biologa Stephena Jaya Goulda.

Panda wielka jest również symbolem Światowego Funduszu na rzecz Przyrody (WWF). Inspiracją dla czarno-białego logo organizacji była panda o imieniu Chi-Chi, która w 1961 roku trafiła do londyńskiego zoo i wzbudziła duże zainteresowanie. Prosty wzór miał być praktyczny – łatwy i tani w druku.

Dzięki programom ochronnym populacja pand w naturalnym środowisku zaczęła rosnąć, co w 2016 roku pozwoliło Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) zmienić status gatunku z „zagrożonego” na „narażony na wyginięcie”. Chiny prowadzą tzw. dyplomację pandy, wypożyczając te zwierzęta zagranicznym ogrodom zoologicznym.

Jednym z najbardziej zaskakujących faktów dotyczących pandy wielkiej jest rozmiar jej młodych. Nowo narodzona panda waży zwykle od 100 do 200 gramów – mniej więcej tyle, co szklanka do herbaty – podczas gdy dorosła samica może ważyć nawet 100 kg. To jedna z największych dysproporcji między masą matki a noworodka wśród ssaków łożyskowych. Młode rodzą się ślepe, bez futra i przez pierwsze miesiące życia są całkowicie zależne od matki.

Aby uczcić Dzień Pandy, można:
– obejrzeć materiały edukacyjne o ochronie pand w ich naturalnym środowisku,
– odwiedzić ogród zoologiczny z programem ochrony gatunków zagrożonych,
– wesprzeć organizację zajmującą się ochroną przyrody, taką jak WWF,
– poczytać o innych gatunkach, które przetrwały dzięki długoletnim programom hodowli i ochrony.

Dzień Pandy to okazja, by przypomnieć, że za sympatycznym symbolem stoi wciąż wrażliwy gatunek i ludzie, którzy przez lata walczyli o jego przetrwanie. W Polsce pandy wielkie można zobaczyć głównie podczas okazjonalnych wystaw, ponieważ żaden krajowy ogród zoologiczny nie prowadzi stałego programu hodowlanego tego gatunku.

Ciekawostki

1. Panda wielka poświęca na jedzenie bambusa nawet kilkanaście godzin dziennie, bo jej dieta w 99 procentach składa się właśnie z tej rośliny.
2. Tak zwany kciuk pandy to w rzeczywistości powiększona kość nadgarstka, a nie prawdziwy palec - zjawisko opisał biolog Stephen Jay Gould.
3. W 2016 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zmieniła status pandy wielkiej z gatunku zagrożonego na narażony na wyginięcie.