Dzień Oceanów

Dzień Oceanów, znany również jako Światowy Dzień Oceanów, obchodzony jest corocznie 8 czerwca. To międzynarodowe święto ma na celu zwrócenie uwagi na fakt, że ponad 70% powierzchni Ziemi pokrywa woda morska, a stan oceanów wpływa na klimat, pogodę i życie na planecie, w tym na ludzi. Bez zdrowych oceanów utrzymanie stabilnego klimatu na lądzie byłoby trudne.

Geneza Święta

Pomysł ustanowienia osobnego Dnia Oceanów został zgłoszony przez delegację Kanady podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 roku. Przez kolejne lata święto obchodzono nieoficjalnie, głównie w środowiskach naukowych i organizacjach ekologicznych. W 2008 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ oficjalnie ustanowiło 8 czerwca Światowym Dniem Oceanów, a pierwsze oficjalne obchody pod patronatem ONZ odbyły się w 2009 roku. Wcześniej, w latach 90. i na początku XXI wieku, dzień ten promowały głównie akwaria i organizacje oceanograficzne, stopniowo budując świadomość społeczną.

Znaczenie Oceanów

Oceany odgrywają kluczową rolę w produkcji tlenu, głównie dzięki fitoplanktonowi, oraz pochłaniają ogromne ilości dwutlenku węgla i nadmiaru ciepła, działając jako globalny bufor termiczny. Bez tej funkcji zmiany klimatyczne postępowałyby znacznie szybciej. Oceany wpływają również na krążenie ciepła poprzez prądy morskie, takie jak Golfsztrom, które kształtują klimat kontynentów, w tym Europy.

Obchody Dnia Oceanów na Świecie

ONZ co roku wyznacza temat przewodni obchodów, wokół którego organizowane są wydarzenia w akwariach, muzeach morskich i instytucjach naukowych. W wielu miejscach odbywają się sprzątania plaż, wykłady dla szkół oraz kampanie ograniczające użycie plastiku jednorazowego. W Polsce temat ten jest podejmowany głównie przez placówki naukowe, akwaria i oceanaria, mimo że Polska nie leży nad otwartym oceanem, lecz nad Morzem Bałtyckim.

Główne Zagrożenia dla Oceanów

Oceany są zagrożone przez kilka czynników jednocześnie:

• zanieczyszczenie plastikiem, który rozkłada się na mikrodrobiny wchodzące w łańcuch pokarmowy;
• przełowienie prowadzące do spadku populacji wielu gatunków ryb;
• zakwaszenie wody spowodowane absorpcją dwutlenku węgla;
• niszczenie raf koralowych i namorzynów, które chronią wybrzeża przed erozją.

Jak Uczcić Dzień Oceanów

Można świętować Dzień Oceanów na wiele sposobów, nawet jeśli nie mieszka się nad morzem. Ograniczenie użycia plastiku jednorazowego, wybór ryb z certyfikowanych połowów lub udział w sprzątaniu rzek czy jezior to konkretne działania. Nawet drobne decyzje zakupowe, takie jak unikanie plastikowych opakowań i kosmetyków z mikroplastikiem, mają znaczenie, ponieważ sumują się w skali globalnej.

Ciekawostki

1. Fitoplankton unoszący się w oceanach odpowiada za znaczną część tlenu produkowanego na Ziemi każdego roku.
2. Ocean pochłania większość nadmiaru ciepła generowanego przez efekt cieplarniany, działając jak globalny bufor termiczny.
3. Organizacja Narodów Zjednoczonych co roku wyznacza inny temat przewodni obchodów Światowego Dnia Oceanów.