Dzień Klejnotów

Trzynastego marca w amerykańskich kalendarzach internetowych obchodzony jest National Jewel Day, czyli Dzień Klejnotów. Podobnie jak w przypadku wielu podobnych dat kulinarnych czy przedmiotowych, jego twórca i dokładny rok powstania pozostają nieznane – wiadomo jedynie, że święto stało się popularne w ciągu ostatnich dwóch dekad.

Zwyczaj noszenia biżuterii jest znacznie starszy niż samo pismo. Archeolodzy odnaleźli dowody na to, że już w starożytnym Sumerze i Egipcie, około czterech i pół tysiąca lat przed naszą erą, ceniono agat, lapis lazuli czy karneol jako materiały do ozdób oznaczających status społeczny. Zanim ludzie opanowali obróbkę metali, biżuteria powstawała z kamienia, kości i muszli – dopiero rozwój metalurgii pozwolił na coraz bardziej wyszukane i dekoracyjne formy, a wartość metali takich jak złoto zaczęła rosnąć wraz z umiejętnościami rzemieślników.

Warto przy okazji rozprawić się z powszechnym, ale nieprecyzyjnym podziałem. Tradycyjnie w branży jubilerskiej terminem „szlachetne” określano wyłącznie diamenty, rubiny, szafiry i szmaragdy, a wszystkie pozostałe kamienie nazywano „półszlachetnymi” – rozróżnienie to wynikało jednak głównie z tradycji i marketingu, a nie z jednoznacznych kryteriów naukowych. Współcześnie specjaliści od gemmologii coraz częściej odchodzą od tego podziału na rzecz oceny konkretnych cech każdego kamienia: rzadkości, koloru, czystości, wielkości, pochodzenia i ewentualnych zabiegów poprawiających jego wygląd.

Dzień Klejnotów to również dobra okazja, by przypomnieć sobie o etycznym wymiarze branży jubilerskiej. W przypadku diamentów dokumentem potwierdzającym, że kamień pochodzi z legalnego, wolnego od konfliktów źródła, jest tak zwany proces Kimberley – choć część organizacji broniących praw człowieka podkreśla, że to jedynie minimalny standard, a nie pełna gwarancja. Coraz więcej klientów szuka też niezależnych certyfikatów oraz informacji o polityce danej firmy w zakresie praw człowieka i ochrony środowiska.

Kilka pomysłów na trzynasty marca:
– wyczyścić i wypolerować biżuterię, która od dawna leży w szufladzie, zamiast czekać na specjalną okazję
– poznać historię jednego, konkretnego przedmiotu w rodzinnej kolekcji – kto go nosił i skąd pochodzi
– sprawdzić swój kamień urodzeniowy i to, jakie znaczenie przypisywano mu w różnych kulturach

Dzień Klejnotów, mimo braku udokumentowanej genezy, dobrze wpisuje się w znacznie dłuższą, liczącą tysiące lat historię ludzkiego przywiązania do biżuterii – jako ozdoby, symbolu statusu i, coraz częściej, przedmiotu wymagającego świadomego, etycznego wyboru.

Ciekawostki

1. Do najbardziej cenionych kamieni szlachetnych należą diament, rubin, szafir i szmaragd, z których każdy wyróżnia się inną barwą i twardością.
2. Wśród kamieni półszlachetnych wykorzystywanych w biżuterii wymienia się m.in. ametyst, beryl, lapis lazuli, jadeit, turkus, granat i kryształ górski.
3. Zainteresowanie minerałami sięga neolitu – już wtedy na terenie dzisiejszego Afganistanu wydobywano lapis lazuli, ceniony później również przez starożytnych Egipcjan do wyrobu biżuterii.