Dzień Interlingwy

15 stycznia 1951 roku miało miejsce wydarzenie, które zapoczątkowało obchodzony corocznie w tym samym dniu Dzień Interlingwy. Interlingwa to sztuczny język pomocniczy, który został skonstruowany w taki sposób, aby był natychmiast zrozumiały dla użytkowników wielu języków europejskich, bez konieczności nauki od podstaw.

Pochodzenie nazwy i daty Dnia Interlingwy

Nazwa „Interlingwa” wywodzi się z łaciny i oznacza „międzyjęzyk”. Język ten został opracowany przez International Auxiliary Language Association (IALA) – organizację badawczą działającą w Nowym Jorku od lat trzydziestych XX wieku. Kulminacją jej pracy było wydanie 15 stycznia 1951 roku słownika Interlingua-English Dictionary. To właśnie ta data, nie związana z żadnym wydarzeniem politycznym czy historycznym, stała się oficjalną datą obchodów święta.

Dlaczego Interlingwę można rzekomo opanować w piętnaście dni

Twórcy Interlingwy zastosowali metodę porównawczą, analizując słownictwo i struktury gramatyczne występujące w największej liczbie języków europejskich, szczególnie romańskich oraz angielskiego i niemieckiego. Dzięki temu osoby znające podstawy języków takich jak francuski, hiszpański czy włoski mogą rozpoznać w Interlingwie wiele znajomych słów niemal od razu, bez potrzeby korzystania ze słownika. Stąd popularne, choć trudne do zweryfikowania przekonanie, że opanowanie tego języka w ciągu kilkunastu dni jest możliwe, w przeciwieństwie do innych języków sztucznych, takich jak esperanto czy wolapik, które wymagają nauki słownictwa od zera.

Budowa słownika Interlingwy

Lingwiści pracujący dla IALA porównali słownictwo siedmiu języków: angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, portugalskiego, rosyjskiego i włoskiego. Do słownika Interlingwy włączano wyłącznie te słowa i formy gramatyczne, które występowały w największej liczbie porównywanych języków. Dzięki temu Interlingwa stała się uniwersalnym narzędziem komunikacji, opartym na wspólnym mianowniku słownictwa europejskiego, a nie na konstrukcji od podstaw, jak w przypadku wcześniejszych języków sztucznych.

Interlingwa na tle innych języków sztucznych

Interlingwa nie jest jedynym projektem tego typu – wcześniej powstały języki takie jak esperanto, wolapik, ido czy latina sine flexione. W przeciwieństwie do esperanto, które ma własną, regularną gramatykę oderwaną od języków naturalnych, Interlingwa celowo czerpie ze słownictwa romańskiego, co miało ułatwić jej praktyczne zastosowanie, szczególnie w dziedzinach takich jak publikacje naukowe czy medyczne.

Jak uczcić Dzień Interlingwy

Jednym ze sposobów na uczczenie tego dnia jest próba przeczytania krótkiego tekstu w Interlingwie i sprawdzenie, na ile można go zrozumieć bez słownika. Dla osób znających przynajmniej jeden język romański efekt bywa zaskakujący. To także dobra okazja, aby przyjrzeć się innym projektom językowym, takim jak esperanto, i porównać różne podejścia do tworzenia „wspólnego języka ludzkości”.

Mimo że Interlingwa nigdy nie zdobyła popularności na miarę esperanto, przetrwała jako narzędzie stosowane głównie w środowisku naukowym. Jej zaletą była możliwość zrozumienia przez specjalistów z różnych krajów romańskojęzycznych bez konieczności dodatkowego tłumaczenia. Warto dodać, że Interlingwa doczekała się własnej wersji Wikipedii i wciąż ma grupę entuzjastów, którzy prowadzą w niej korespondencję i publikacje – to rzadkość wśród wielu języków sztucznych, które powstały w XX wieku i szybko popadły w zapomnienie.

Ciekawostki

1. Redaktorem słownika interlingwy był Alexander Gode, a przy opracowaniu gramatyki pomagał mu Hugh E. Blair.
2. Kluczową rolę w powstaniu języka odegrała Alice Vanderbilt Morris, nazywana „matką Interlingwy”, która w 1924 roku wraz z mężem założyła w Nowym Jorku IALA.
3. Słownictwo interlingwy powstało poprzez porównanie siedmiu języków: angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, portugalskiego, włoskiego, rosyjskiego i niemieckiego.
4. Według twórców, opanowanie podstaw interlingwy zajmuje przeciętnie zaledwie około dwóch tygodni.