Dzień Fortepianu

Niemiecki pianista Nils Frahm w 2015 roku zaproponował, aby fortepian miał swój dzień w kalendarzu – Dzień Fortepianu, obchodzony zazwyczaj 29 marca. Wraz z grupą muzyków chciał uczcić nie tylko sam instrument, ale także jego twórców, stroicieli i wszystkich pianistów. Warto zauważyć, że data tego święta bywa zmienna – i to z konkretnego, matematycznego powodu.

Dlaczego Dzień Fortepianu nie zawsze przypada 29 marca?

Święto obchodzone jest 88. dnia roku, ponieważ standardowy fortepian ma właśnie tyle klawiszy. W latach zwykłych 88. dzień roku to 29 marca, ale w roku przestępnym, ze względu na dodatkowy 29 lutego, wypada on 28 marca. To wyjątkowy przypadek święta, które celowo zmienia swoją datę, aby zachować matematyczną zgodność z liczbą klawiszy.

Co dokładnie chciał uczcić Nils Frahm?

Frahm, znany z łączenia klasycznego fortepianu z elektroniką, podkreślał, że chodziło mu nie tylko o sam instrument, ale o cały ekosystem wokół niego – kompozytorów, wykonawców, budowniczych fortepianów, techników transportujących instrumenty na koncerty oraz słuchaczy. Od 2015 roku inicjatywa rozrosła się do ponad stu koncertów, audycji radiowych i wydawnictw muzycznych organizowanych tego dnia na całym świecie.

Fortepian nie zawsze miał 88 klawiszy

Instrument, który pozwala na grę zarówno cichą, jak i głośną (stąd włoska nazwa pianoforte), został skonstruowany około 1700 roku przez Bartolomeo Cristoforiego we Florencji. Wcześniejsze klawesyny nie dawały takiej kontroli nad dynamiką dźwięku, ponieważ struny były szarpane piórkiem, a nie uderzane młoteczkiem. Obecny standard – 88 klawiszy (52 białe i 36 czarnych) – ustalił się w XIX wieku, gdy kompozytorzy zaczęli wymagać szerszej skali dźwięków, a wcześniejsze instrumenty klawiszowe miały ich znacznie mniej.

Jak uczcić Dzień Fortepianu?

• Odsłuchać nieznane wcześniej nagranie z udziałem fortepianu – klasyczne, jazzowe lub eksperymentalne, jak u samego Frahma.
• Odwiedzić kameralny koncert lub transmisję online organizowaną przez lokalne szkoły muzyczne.
• Choć na chwilę usiąść przy instrumencie, nawet bez umiejętności gry – sam dotyk klawiszy może być formą celebracji.

Dzień Fortepianu to jedno z nielicznych świąt, w którym data wynika bezpośrednio z konstrukcji przedmiotu, który się celebruje – rzadka w kalendarzu spójność formy i treści.

„Piano Day będzie ważniejszy niż Boże Narodzenie i bardziej stresujący niż Święto Dziękczynienia.”

Nils Frahm, twórca Światowego Dnia Fortepianu

Ciekawostki

1. Data nie jest przypadkowa: standardowy fortepian ma 88 klawiszy, więc święto wypada w 88. dniu roku (29 marca, a w latach przestępnych 28 marca).
2. Podczas pierwszej edycji w 2015 roku zbudowano najwyższy na świecie fortepian – ważący tonę, 4,5-metrowy Klavins M450 zaprojektowany przez Davida Klavinsa.
3. W Polsce obchody organizują m.in. Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli oraz Łazienki Królewskie w Warszawie.