Dzień Dialogu z Judaizmem

Dzień Dialogu z Judaizmem obchodzony jest 17 stycznia, a jego inicjatorem jest polski Kościół katolicki. Święto to zostało ustanowione w 1997 roku przez Konferencję Episkopatu Polski, a pierwsze obchody miały miejsce rok później. W dokumentach kościelnych funkcjonuje pod nazwą Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce.

Dlaczego Dzień Dialogu z Judaizmem wypada akurat 17 stycznia

Data 17 stycznia nie jest przypadkowa – to wigilia Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan, który trwa od 18 do 25 stycznia. Umieszczenie tego dnia tuż przed Tygodniem Modlitw ma wymowę teologiczną: chrześcijanie, zanim zaczną rozmawiać między sobą, wracają do wspólnego korzenia, z którego wyrośli.

W praktyce obchody często rozciągają się na kilka dni, a centralne uroczystości mogą być przenoszone na najbliższą niedzielę lub dzień sąsiedni. Mimo to data święta pozostaje stała.

Kto ustanowił święto i po co

Bezpośrednią inspiracją do ustanowienia Dnia Dialogu z Judaizmem była soborowa deklaracja „Nostra aetate” z 1965 roku, która opisuje stosunek Kościoła do religii niechrześcijańskich. Polska była drugim krajem w Europie – po Włoszech – który wprowadził takie święto do kalendarza. Z czasem dołączyły do niej m.in. Austria, Holandia i Szwajcaria.

Inicjatorem był abp Stanisław Gądecki, który wspominał, że pomysł wywołał w Episkopacie kontrowersje – obawiano się „judaizacji chrześcijaństwa”. Ostatecznie inicjatywę przyjęto, a pierwsze obchody w 1998 roku odbyły się pod hasłem „Kto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm”. Organizacją zajmuje się Komitet Konferencji Episkopatu Polski do spraw Dialogu z Judaizmem.

Jak wyglądają obchody

Każdego roku wybierane jest inne miasto centralnych obchodów oraz inne hasło, zazwyczaj cytat z Biblii wspólny dla obu tradycji. W przeszłości gospodarzami były m.in. Poznań, Łódź, Tarnów, Opole i Płock – miasta z bogatą historią gmin żydowskich.

Program obchodów jest zazwyczaj podobny: nabożeństwo biblijne, wspólne czytanie psalmów, wykłady, wystawy, koncerty muzyki synagogalnej oraz spotkania z Naczelnym Rabinem Polski. W niektórych latach udostępniane są synagogi, np. warszawska Synagoga Nożyków.

Kogo właściwie dotyczy ten dzień

Dzień Dialogu z Judaizmem nie jest wspólnym świętem obu religii ani dniem „dla Żydów”. To dzień katolików, którzy skupiają się na żydowskich korzeniach swojej wiary. Rabini i przedstawiciele gmin żydowskich są gośćmi, ale nie współgospodarzami. Ta różnica bywa mylona, co wpływa na zrozumienie istoty tego święta.

Jak przeżyć 17 stycznia

Obchody odbywają się głównie w parafiach i ośrodkach akademickich, a udział w nich nie wymaga specjalnego zaproszenia. Aby w pełni przeżyć ten dzień, warto:

• Sprawdzić program w swojej diecezji – hasło roku i miejsce centralnych obchodów są ogłaszane przez Episkopat na kilka tygodni wcześniej.
• Przeczytać deklarację „Nostra aetate” – to kluczowy dokument, który wpłynął na relacje między obiema religiami po II wojnie światowej.
• Odwiedzić miejsca związane z kulturą żydowską, np. synagogę, cmentarz żydowski lub dawną dzielnicę żydowską w swojej okolicy.
• Zapoznać się z Psalmami – tekstami wspólnymi dla obu tradycji.

Najprostsza forma obchodów to rozmowa z osobą o innych przekonaniach religijnych na temat tego, co łączy obie wiary.

„Jesteście naszymi umiłowanymi braćmi i, w pewien sposób, można by powiedzieć, naszymi starszymi braćmi.”

Jan Paweł II, przemówienie w Synagodze Większej w Rzymie, 13 kwietnia 1986

Ciekawostki

1. Polska była drugim krajem w Europie, po Włoszech, który wprowadził taki dzień do kalendarza.
2. Data 17 stycznia to celowo wigilia Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan, trwającego od 18 do 25 stycznia.
3. Inicjatorem święta był abp Stanisław Gądecki, a pierwsze obchody w 1998 roku odbyły się pod hasłem „Kto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm”.
4. Organizacją obchodów zajmuje się Komitet Konferencji Episkopatu Polski do spraw Dialogu z Judaizmem, a każdego roku gospodarzem centralnych uroczystości jest inne miasto.