Dzień Cyrku bez Zwierząt

Dzień Cyrku bez Zwierząt, obchodzony 8 czerwca w Polsce, nie jest świętem rozrywkowym, lecz dniem kampanijnym, ustanowionym przez koalicję organizacji pozarządowych dążących do wprowadzenia ustawowego zakazu wykorzystywania zwierząt w przedstawieniach cyrkowych. Spór dotyczy samej idei cyrku z udziałem zwierząt, a nie pojedynczych nadużyć. Zwierzęta w cyrku żyją w ciągłym transporcie, w ograniczonej przestrzeni, pozbawione możliwości realizacji naturalnych zachowań, takich jak życie stadne czy terytorialne. Tresura opiera się na przymusie, a stres wynika z hałasu, świateł i częstych przewozów. Branża cyrkowa powołuje się na wartość edukacyjną, jednak organizacje kontrolujące wielokrotnie dokumentowały, że zwierzęta w cyrku zachowują się inaczej niż w naturze.

W Polsce obowiązują pewne ograniczenia dotyczące sprowadzania zwierząt z zagranicy w celach widowiskowych, ale całościowego zakazu występów zwierząt w cyrkach jeszcze nie wprowadzono. Kolejne projekty zmian w ustawie o ochronie zwierząt nie doprowadziły do przyjęcia takiego zakazu, mimo że petycje w tej sprawie zbierały setki tysięcy podpisów. W Europie ponad dwadzieścia państw wprowadziło zakaz wykorzystywania dzikich zwierząt w cyrkach, często z okresami przejściowymi dla działających przedsiębiorstw.

Argument, że cyrk bez zwierząt traci swój charakter, został obalony przez rozwój nowoczesnego cyrku, który opiera się wyłącznie na umiejętnościach ludzi, takich jak akrobatyka, żonglerka czy teatr fizyczny. Przykładem jest kanadyjska grupa Cirque du Soleil, która od początku działa bez zwierząt. W Polsce podobny kierunek reprezentują szkoły cyrkowe, grupy teatru ulicznego i festiwale sztuki cyrkowej. Branża cyrkowa wskazuje na tradycję rodzinnych przedsiębiorstw, miejsca pracy oraz problem zwierząt urodzonych w niewoli, które nie miałyby dokąd wrócić po wprowadzeniu zakazu.

Sprawdzenie, czy dany cyrk wykorzystuje zwierzęta, może być utrudnione, ponieważ niektóre przedsiębiorstwa ograniczają ich udział, a plakaty nie zawsze to ujawniają. Przed zakupem biletu warto sprawdzić program na stronie zespołu lub skontaktować się z organizacjami prozwierzęcymi, które publikują listy grup rezygnujących ze zwierząt.

8 czerwca można obchodzić na różne sposoby, np. wybierając cyrk nowoczesny zamiast tradycyjnego, co jest decyzją odczuwalną finansowo. Organizacje prowadzą tego dnia akcje informacyjne, zbiórki podpisów i wydarzenia edukacyjne. Dla nauczycieli jest to okazja do rozmowy o różnicach między zwierzętami w cyrku, ogrodzie zoologicznym i naturze, a także o złożoności sporu i wartości poznania obu stron argumentacji.