Dzień Całowania Dziewczyn

Rzymianie posługiwali się trzema różnymi terminami na określenie pocałunku, z których każdy niósł odmienne znaczenie: osculum (pocałunek w policzek, wyraz szacunku), basium (czuły pocałunek między bliskimi) oraz savium (zarezerwowany dla kochanków). Dzień Całowania Dziewczyn, obchodzony 26 września, to świetna okazja, by przypomnieć, jak na przestrzeni wieków zmieniało się postrzeganie tego gestu.

Choć data 26 września nie ma udokumentowanego pochodzenia i funkcjonuje wyłącznie w polskich kalendarzach świąt nietypowych, warto pamiętać, że pocałunek zawsze wymaga zgody obu stron – kalendarzowa data nie zmienia tej zasady.

Już w starożytnych Indiach (ponad 3000 lat temu) pojawiały się wzmianki o pocałunku romantycznym. W Rzymie pełnił on funkcję społeczną i prawną – pieczętował umowy i zaręczyny, a jego publiczne złożenie miało moc wiążącą. W średniowiecznej Europie znano pocałunek pokoju (wymieniany podczas liturgii) oraz pocałunek hołdu lennego. Zdarzały się też zakazy – np. Tyberiusz ograniczył powitalne pocałunki ze względów epidemiologicznych.

W Polsce przez wieki popularny był zwyczaj całowania kobiet w dłoń, wywodzący się z etykiety dworskiej. Rytuał ten miał ściśle określone zasady: wykonywano go w pomieszczeniu, dłoń unoszono do ust, a nie pochylano nad nią głowę, i unikano go wobec bardzo młodych kobiet. Dziś obyczaj niemal zanikł, a jego wykonanie bywa postrzegane jako archaizm lub teatralny gest.

Współcześnie znaczenie pocałunku wciąż zależy od kontekstu kulturowego i może prowadzić do nieporozumień:
– we Francji i Włoszech policzkowe pocałunki na powitanie są powszechne, ale ich liczba i kolejność różnią się regionalnie,
– w Polsce trzykrotny pocałunek w policzek oznacza bliską znajomość, a nie kurtuazję,
– w Azji publiczne całowanie się bywa źle widziane lub regulowane prawem,
– w kulturach Zatoki Perskiej pocałunek w czoło to gest szacunku wobec starszych.

Pandemia COVID-19 przyniosła też zmiany w sposobie powitań – część osób trwale zrezygnowała z całowania na rzecz uścisku dłoni lub skinienia głowy, co jest jedną z niewielu obyczajowych przemian, które dokonały się w krótkim czasie.

26 września warto potraktować szeroko – pocałunek w czoło, policzek lub dłoń bywa wyrazem czułości silniejszym niż słowa. To dobry moment, by przypomnieć, że życzliwość nie potrzebuje specjalnej okazji.

Ciekawostki

1. Podobnie jak Dzień Całowania Chłopaków w Usta (13 września), święto to nie ma udokumentowanego twórcy ani historii.
2. Wypada niespełna dwa tygodnie po swoim męskim odpowiedniku w kalendarzu świąt nietypowych.
3. Pocałunek uznawany jest za jeden z najstarszych i najbardziej uniwersalnych gestów wyrażających uczucia, obecny niemal w każdej kulturze.