Dzień Anioła Stróża

Dzień Anioła Stróża obchodzony jest 2 października w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego jako wspomnienie świętych Aniołów Stróżów. W przeciwieństwie do wielu świąt nietypowych, ma on udokumentowaną historię, ustaloną decyzją papieską, a nie wpisem w internetowym kalendarzu.

Kiedy wypada i co dokładnie obchodzi Kościół

Data jest stała – 2 października, dzień po wspomnieniu św. Teresy od Dzieciątka Jezus. Wierni wspominają przekonanie, że każdy człowiek pozostaje pod opieką anioła, którego zadaniem jest prowadzenie i ochrona. W kalendarzu liturgicznym jest to rzadki przypadek, gdyż wspomnienie dotyczy nie jednej postaci, lecz całej kategorii istot.

Skąd wzięła się data 2 października

Święto Aniołów Stróżów kształtowało się stopniowo. Początkowo obchodzono je lokalnie, m.in. na Półwyspie Iberyjskim i w Europie Środkowej. Papież Paweł V na początku XVII wieku wydał zgodę na obchody w wybranych diecezjach. Rozszerzenie wspomnienia na cały Kościół i ustalenie daty na 2 października przypisuje się papieżowi Klemensowi X w drugiej połowie XVII wieku. Wcześniejsze zwyczaje bywały obchodzone w innych terminach, dlatego w starszych źródłach można spotkać różne daty.

Anioł Stróż w polskiej tradycji

W Polsce modlitwa „Aniele Boży, stróżu mój” jest jedną z najbardziej znanych i przekazywanych dzieciom w domach oraz na katechezie, często jeszcze przed nauką pisania. Motyw anioła stróża wszedł również w kulturę materialną – obrazki z aniołem prowadzącym dzieci wisiały nad łóżkami w wielu domach i są nadal sprzedawane na odpustach. W wielu parafiach 2 października odprawiane są msze w intencji dzieci, a szkoły i przedszkola organizują krótkie przedstawienia.

Anioł Stróż poza Kościołem

Wyrażenie „anioł stróż” wyszło poza kontekst religijny i dziś oznacza opiekuna, ochroniarza lub kogoś, kto dba o sprawy za kulisami. Tak nazywane są programy pomocowe i telefony zaufania. W sztuce postać anioła stróża pojawia się od średniowiecza, ale największą popularność zyskała w XIX wieku, w wersji sentymentalnej i skierowanej do dzieci. Obrazy te są świadectwem gustu swojej epoki, a nie ilustracją doktryny.

Jak przeżyć ten dzień

Wspomnienie Aniołów Stróżów ma charakter religijny, ale także osoby niepraktykujące mogą znaleźć w nim inspirację. Oto kilka propozycji:

• udział we mszy 2 października, często z błogosławieństwem dla dzieci
• odnalezienie starego obrazka z aniołem w rodzinnym albumie i ustalenie jego pochodzenia
• rozmowa z dzieckiem o tym, kto realnie się nim opiekuje – rodzice, nauczyciele, sąsiedzi
• pomoc komuś w codziennych sprawach, bez oczekiwania na nagrodę

2 października to także dzień imienin osób noszących imiona związane z aniołami. Dla tych, którzy szukają świeckiego odpowiednika, w kalendarzu świąt nietypowych znajduje się Dzień Anioła, obchodzony 6 grudnia, choć jego geneza nie jest potwierdzona.

Ciekawostki

1. Aniołowie stróżowie w tradycji katolickiej to duchowi opiekunowie przypisani każdemu człowiekowi
2. Podczas modlitw aniołowie stróżowie nie są wzywani po imieniu, ponieważ ich imiona pozostają nieznane
3. 29 września Kościół katolicki obchodzi odrębne święto poświęcone trzem archaniołom: Michałowi, Gabrielowi i Rafałowi