Imieniny Porfiriusza

Kolor noszony wyłącznie przez cesarzy

Purpura tyryjska była najdroższym surowcem starożytnego świata: z tysięcy muszli mureksów uzyskiwano zaledwie kilka gramów barwnika, a zapach panujący w warsztatach był powszechnie znany. Prawo rzymskie ostatecznie zarezerwowało ten kolor wyłącznie dla cesarza, a w Bizancjum dziecko urodzone przez panującego cesarza w purpurowej komnacie pałacu nazywano porphyrogennetos, czyli „urodzonym w purpurze”. Imię wywodzące się od tego słowa nigdy nie było neutralne — już w pierwszej sylabie zawierało informację o randze.

Dwóch słynnych nosicieli tego imienia, z których żaden nie był świętym

Porfiriusz z Tyru, neoplatonista i uczeń Plotynosa, zredagował pisma swojego nauczyciela w zbiór, który obecnie nazywamy „Enneadami”, oraz napisał piętnastotomową krytykę chrześcijaństwa, którą Kościół później spalił tak doszczętnie, że zachowały się jedynie fragmenty zawarte w odpowiedziach na nią. Piętnaście wieków później Dostojewski nadał tę wersję imienia Porfiryju Pietrowiczowi, sędziemu śledczemu, który w powieści „Zbrodnia i kara” przekonuje Raskolnikowa do przyznania się do winy — jest to jedna z pierwszych postaci detektywa psychologicznego w literaturze.

W języku polskim

Imię Porfiriusz jest rzadkie w Polsce i występuje głównie w społecznościach prawosławnych i greckokatolickich na wschodzie kraju, gdzie grecka forma pozostała w użyciu liturgicznym. Związana z nim nazwa minerału, porfir, jest Polakom znacznie bardziej znana niż imię.