Wspomnienie św. Józefa Kalasantego, prezbitera

**Wspomnienie św. Józefa Kalasantego – założyciela pijarów i prekursora edukacji dla wszystkich**

25 sierpnia Kościół katolicki wspomina św. Józefa Kalasantego, założyciela zakonu pijarów, który w 1597 roku otworzył w Rzymie pierwszą bezpłatną i powszechnie dostępną szkołę w Europie. Jego działalność edukacyjna, oparta na zasadach równości i dostępności, stała się fundamentem nowoczesnego systemu oświaty.

**Początki – od nieudanych planów do rewolucyjnej idei**

Urodzony w 1557 roku w Hiszpanii, Kalasanty początkowo próbował zrobić karierę w kurii rzymskiej, jednak jego plany nie powiodły się. Zamiast tego zaangażował się w pomoc ubogim, odwiedzając rzymskie Zatybrze – dzielnicę, gdzie dzieci nie miały dostępu do edukacji, ponieważ szkoły były płatne. To doświadczenie zainspirowało go do stworzenia szkoły otwartej dla wszystkich, bez względu na pochodzenie czy wyznanie.

**Scholae Piae – szkoły pobożne, które zmieniły oblicze edukacji**

W 1597 roku Kalasanty otworzył szkołę przy kościele św. Doroty w Rzymie, wprowadzając przełomowe zasady: nauka była bezpłatna i powszechnie dostępna, a program obejmował podstawy czytania, pisania i rachunków w języku ojczystym, a nie po łacinie. Szkoły te, nazywane Scholae Piae (szkoły pobożne), stały się wzorem dla przyszłych placówek oświatowych. Zakon pijarów, założony przez Kalasantego, został oficjalnie uznany przez papieża Grzegorza XV w 1621 roku.

**Upadek i odrodzenie – trudne ostatnie lata**

Ostatnie lata życia Kalasantego były naznaczone konfliktami i podejrzeniami, m.in. związanymi z kontaktami pijarów z uczniami Galileusza. W 1646 roku papież Innocenty X zredukował zakon do stowarzyszenia bez ślubów. Kalasanty zmarł w 1648 roku, nie doczekawszy przywrócenia statusu zakonnego, co nastąpiło dopiero w 1669 roku.

**Dziedzictwo – kanonizacja, patronat i polski wkład w edukację**

Kalasanty został kanonizowany w 1767 roku, a w 1948 roku Pius XII ogłosił go patronem chrześcijańskich szkół powszechnych. W Polsce pijarzy działają od 1642 roku, a ich szkolnictwo przyczyniło się do XVIII-wiecznej reformy edukacji, której głównym twórcą był Stanisław Konarski, założyciel warszawskiego Collegium Nobilium. Dziś szkoły pijarskie funkcjonują w wielu miastach, m.in. w Krakowie, Rzeszowie i Łowiczu, kontynuując misję pomocy dzieciom z ubogich rodzin, tak jak niegdyś w rzymskim Zatybrzu.

Św. Józef Kalasanty pozostaje symbolem walki o równy dost

„Wdrażaj chłopca w prawidła jego drogi, a nie zejdzie z niej i w starości.”

Prz 22,6