Wspomnienie św. Anieli Merici, dziewicy
27 stycznia obchodzone jest wspomnienie św. Anieli Merici, założycielki zgromadzenia urszulanek. Święto ma charakter wspomnienia dowolnego, z białym kolorem liturgicznym, a data upamiętnia dzień jej śmierci w 1540 roku. W klasztorach i szkołach urszulańskich jest to święto patronalne.
Wizjonerski pomysł na wychowanie
Aniela urodziła się 21 marca 1474 roku w Desenzano nad jeziorem Garda. Wcześnie straciła rodziców i związała się z trzecim zakonem franciszkańskim, poświęcając się nauczaniu ubogich dziewcząt – początkowo w Desenzano, później w Brescii. 25 listopada 1535 roku podpisano dokument fundacyjny Towarzystwa św. Urszuli.
Jej koncepcja była rewolucyjna jak na XVI wiek. Wówczas kobiety pragnące służyć Bogu wstępowały do zakonów klauzurowych. Aniela zaproponowała inny model: siostry miały żyć w świecie, w swoich domach, bez habitu i klasztornych murów, prowadząc życie konsekrowane i edukując młode dziewczęta. Dopiero po jej śmierci zgromadzenie przyjęło formę klasztorną, zgodnie z ówczesnymi wymogami Kościoła.
Łagodność jako fundament wychowania
Św. Aniela nie pozostawiła długich traktatów, lecz krótkie dokumenty: Reguły, Rady i Testament, skierowane do przełożonych. Ich ton był wyjątkowo łagodny jak na tamte czasy: podkreślała konieczność indywidualnego podejścia do każdej wychowanki, unikania przymusu i stosowania zachęty zamiast nakazów. Ta filozofia stała się później znakiem rozpoznawczym szkół urszulańskich w Europie.
Kult i polskie dziedzictwo
Aniela Merici zmarła 27 stycznia 1540 roku w Brescii. Kanonizował ją papież Pius VII w 1807 roku. Do Polski urszulanki dotarły w XIX wieku, a z tej tradycji wyrosło później zgromadzenie urszulanek szarych, założone przez św. Urszulę Ledóchowską, które nadal prowadzi placówki wychowawcze w kraju i za granicą.
Patronka wybrana z namysłem
Wybór św. Urszuli jako patronki nie był przypadkowy. Legenda o Urszuli, popularna w późnym średniowieczu, przedstawiała grupę młodych kobiet podróżujących razem i wspólnie ginących – obraz wspólnoty, a nie samotnej pustelnicy. Aniela potrzebowała właśnie takiego wzorca dla stowarzyszenia, które miało działać w rozproszeniu, bez fizycznego klasztornego centrum. Jej relikwie spoczywają w Brescii, w kościele noszącym jej imię.
„Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”
Mt 25,40