Święto św. Mateusza, apostoła i ewangelisty

21 września Kościół katolicki obchodzi święto św. Mateusza – jedynej postaci, która łączy grono Dwunastu Apostołów z gronem czterech ewangelistów. Jego historia jest szczególna, ponieważ Mateusz był nie tylko jednym z uczniów Jezusa, ale także autorem pierwszej Ewangelii w Nowym Testamencie.

Celnik – powołanie wbrew oczekiwaniom

Scena powołania Mateusza jest opisana w Ewangelii w sposób zwięzły: gdy Jezus przechodzi obok komory celnej, mówi „Pójdź za Mną”, a Mateusz natychmiast wstaje i podąża za Nim. Zawód celnika był wówczas powszechnie potępiany – poborcy podatkowi, tacy jak Mateusz, współpracowali z rzymskim okupantem, często zatrzymując dla siebie nadwyżki z pobieranych opłat. W społeczności żydowskiej uważano ich za kolaborantów, a w Ewangeliach celnicy i grzesznicy byli często zestawiani jako grupy wykluczone. Powołanie Mateusza było więc gestem wyraźnie prowokacyjnym, co potwierdza reakcja faryzeuszów, którzy zaraz potem zarzucili Jezusowi, że jada z „grzesznikami”.

Ewangelia Mateusza – most między Starym a Nowym Testamentem

Ewangelia św. Mateusza wyróżnia się na tle pozostałych tym, jak często nawiązuje do Starego Testamentu. Autor wielokrotnie wskazuje, że wydarzenia z życia Jezusa wypełniają starotestamentowe proroctwa. Rozpoczyna się ona rodowodem Jezusa, prowadzonym od Abrahama, co zdecydowało o przypisaniu Mateuszowi symbolu człowieka lub anioła. W tej Ewangelii znajduje się również Kazanie na Górze, zawierające Osiem Błogosławieństw, oraz najbardziej rozbudowana wersja modlitwy „Ojcze nasz”.

Caravaggio – malarska interpretacja powołania

Scena powołania św. Mateusza stała się inspiracją dla jednego z najsłynniejszych dzieł malarstwa europejskiego – obrazu „Powołanie św. Mateusza” autorstwa Caravaggia. Artysta przeniósł biblijne wydarzenie w realia współczesnej mu szulerni, a całą kompozycję oparł na jednym, silnym snopie światła, który symbolicznie oświetla moment powołania. Obraz został namalowany dla rzymskiego kościoła San Luigi dei Francesi i do dziś znajduje się w tym samym miejscu, dla którego powstał. Dzieło Caravaggia, pełne dramatyzmu i symboliki, stało się ikoną sztuki barokowej.

„Pójdź za Mną! On wstał i poszedł za Nim.”

Mt 9,9