Święto św. Bartłomieja, apostoła

24 sierpnia Kościół katolicki obchodzi święto św. Bartłomieja, jednego z Dwunastu Apostołów. Święta apostołów mają w kalendarzu liturgicznym tę samą rangę i są oznaczone czerwonym kolorem szat, co podkreśla ich status męczenników.

Dwa imiona, jedna postać?

Ewangelie synoptyczne wymieniają Bartłomieja w gronie apostołów, ale nie zawierają o nim dodatkowych informacji. Z kolei Ewangelia św. Jana wspomina Natanaela, który został przyprowadzony do Jezusa przez Filipa. Ponieważ w Ewangeliach synoptycznych Bartłomiej występuje obok Filipa, tradycja od wczesnych wieków łączy te dwie postacie. Imię „Bartłomiej” ma charakter patronimiczny – oznacza „syn Tolmaja”.

Scena pierwszego spotkania Natanaela z Jezusem jest jedną z bardziej znaczących w Ewangeliach. Natanael, początkowo sceptyczny wobec pochodzenia Jezusa z Nazaretu, zostaje przez Niego pochwalony za szczerość i brak obłudy.

Atrybuty związane z męczeństwem

Według późniejszej tradycji św. Bartłomiej prowadził działalność misyjną w Armenii, gdzie poniósł śmierć męczeńską przez odarcie ze skóry. To właśnie dlatego w ikonografii często przedstawiany jest z nożem – narzędziem swojej śmierci – a czasem nawet z własną skórą przewieszoną przez ramię. Jeden z najbardziej znanych wizerunków znajduje się na fresku Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej, przedstawiającym Sąd Ostateczny.

Noc św. Bartłomieja – wydarzenie bez związku z apostołem

Wspomnienie liturgiczne św. Bartłomieja dało nazwę wydarzeniu historycznemu, które nie ma z nim nic wspólnego – tzw. nocy św. Bartłomieja (21 na 22 sierpnia 1572 roku), czyli masakrze hugenotów w Paryżu. Rozpoczęła się ona w wigilię święta i była krwawą rozprawą z francuskimi protestantami. W języku polskim wyrażenie to funkcjonuje jako określenie gwałtownych wystąpień przeciwko przeciwnikom politycznym lub religijnym.

„Patrz, to prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu.”

J 1,47