Święto Podwyższenia Krzyża Świętego

Święto Podwyższenia Krzyża Świętego obchodzone jest 14 września i nie koncentruje się na męce Chrystusa, która jest tematem Wielkiego Piątku, lecz na krzyżu jako symbolu zwycięstwa. Dlatego, mimo że krzyż był narzędziem egzekucji, święto ma charakter triumfalny, a szaty liturgiczne są czerwone.

Korzenie święta

Święto wywodzi się z dwóch kluczowych wydarzeń w IV-wiecznej Jerozolimie. Pierwsze wiąże się z odnalezieniem relikwii krzyża przez św. Helenę, matkę cesarza Konstantyna, podczas jej pielgrzymki do Ziemi Świętej. Drugie to poświęcenie w 335 roku bazyliki wzniesionej nad Grobem Pańskim i Golgotą, gdzie podczas uroczystości relikwię uniesiono, co dało świętu nazwę. W VII wieku relikwia została zabrana przez Persów, ale wróciła do Jerozolimy dzięki cesarzowi Herakliuszowi, co również upamiętniano jako podwyższenie.

Krzyż w polskiej tradycji

Przydrożne krzyże są charakterystycznym elementem polskiego krajobrazu. Stawiane na rozstajach dróg, przy wjazdach do wsi, w miejscach wypadków czy pochówków, pełnią rolę znaku granicznego, wotum i pomnika jednocześnie. Wiele z nich powstało z inicjatywy zbiorowej, na przykład po ustaniu epidemii, zakończeniu wojny lub w rocznicę wydarzeń, które wymagały upamiętnienia.

Dwoistość symbolu

Święto podkreśla paradoks obecny w Nowym Testamencie: krzyż, który dla współczesnych Jezusowi był symbolem hańby, stał się głównym znakiem wiary chrześcijańskiej. Liturgia tego dnia nie łagodzi tego napięcia, lecz czyta hymn z Listu do Filipian, mówiący o uniżeniu prowadzącym do wywyższenia.

„A Ja, gdy zostanę nad ziemię wywyższony, przyciągnę wszystkich do siebie.”

J 12,32