Wspomnienie św. Barnaby, apostoła

**Św. Barnaba – Apostoł Cypru**

11 czerwca Kościół katolicki wspomina św. Barnabę, którego święto ma charakter obowiązkowy i jest obchodzone w czerwonym kolorze szat liturgicznych. Choć nie należał do grona Dwunastu Apostołów, Dzieje Apostolskie nazywają go apostołem – podobnie jak św. Pawła – co wynika z jego wyjątkowej roli w pierwszym pokoleniu chrześcijan.

### Józef z Cypru – Pocieszyciel

Barnaba, zwany również Józefem, pochodził z Cypru i był lewitą – kapłanem niższego stopnia w judaizmie. Apostołowie nadali mu przydomek „Syn Pocieszenia” (gr. βαρνάβας, barnábas), który wskazuje na jego rolę duchowego opiekuna. Jego pierwsza wzmianka w Piśmie Świętym dotyczy aktu hojności: sprzedał swoje pole i całą sumę złożył u stóp Apostołów, dając przykład ubóstwa ewangelicznego.

### Opiekun Pawła i Inicjator Misji

Kluczowym momentem w życiu Barnaby było spotkanie z Szawłem z Tarsu, który po nawróceniu przyjął imię Paweł. Początkowo wspólnota jerozolimska obawiała się Pawła, uznając go za dawnego prześladowcę. To Barnaba przygarnął go, przedstawił Apostołom i stopniowo wprowadził w świat misji. Kilka lat później, gdy Barnaba udał się do Antiochii, ściągnął tam Pawła, a właśnie w tym mieście po raz pierwszy nazwano uczniów Chrystusa „chrześcijanami”.

Razem wyruszyli w pierwszą podróż misyjną, która objęła Cypr i miasta Azji Mniejszej. W Jerozolimie bronili wspólnego stanowiska, że nawróceni z pogaństwa nie powinni być zobowiązani do przestrzegania Prawa Mojżeszowego. Ich współpraca zakończyła się jednak sporem o kolejną wyprawę – Barnaba chciał zabrać swojego krewnego Jana Marka, podczas gdy Paweł sprzeciwił się, ponieważ młodzieniec wcześniej zawrócił z trasy. Konflikt doprowadził do rozstania: Barnaba popłynął z Markiem na Cypr, a potem znika z kart Dziejów Apostolskich.

### Męczeńska Śmierć i Tradycja Cypryjska

Według późniejszej tradycji, Barnaba poniósł śmierć męczeńską w Salaminie na Cyprze. Z odnalezieniem jego grobu w V wieku wiąże się historia autokefalii Kościoła cypryjskiego – niezależności od patriarchatu Antiochii, potwierdzonej przez cesarza. Barnaba jest głównym patronem wyspy, a jego kult rozprzestrzenił się także poza Cyprem, szczególnie w Mediolanie, gdzie uznaje się go za pierwszego głosiciela Ewangelii w mieście.

### List Barnaby – Pismo Pseudonimowe

W historiografii chrześcijańskiej znany jest również tzw. List Barnaby, anonimowy tekst z II wieku, którego autorstwa współczesna teologia nie przypisuje św. Barnabie.

„był bowiem człowiekiem dobrym i pełnym Ducha Świętego i wiary. Pozyskano wtedy wielką liczbę [wiernych] dla Pana.”

Dz 11,24