Święto św. Macieja, apostoła

14 maja Kościół katolicki wspomina św. Macieja – apostoła, który do grona Dwunastu dołączył jako jedyny już po zmartwychwstaniu Chrystusa. Jego wybór opisują Dzieje Apostolskie, stanowiąc jedną z najbardziej niecodziennych scen w Nowym Testamencie.

Wybór przez losowanie

Po zdradzie i śmierci Judasza wspólnota jerozolimska postanowiła uzupełnić grono apostołów. Kandydat musiał być świadkiem całej publicznej działalności Jezusa – od chrztu w Jordanie aż po wniebowstąpienie. Wyłoniono dwóch mężczyzn – Józefa zwanego Barsabą oraz Macieja – a ostateczną decyzję miało podjąć losowanie. W tamtych czasach nie było to przypadkowe wrzucenie monety, lecz sposób na pozostawienie wyboru Bogu; los wskazał na Macieja.

Poza tą sceną Nowy Testament więcej o Macieju nie wspomina. Późniejsze tradycje umieszczają go w Etiopii lub Kapadocji, gdzie miał prowadzić działalność misyjną, a następnie ponieść śmierć męczeńską. Relacje te są jednak niepewne i sprzeczne, dlatego w oficjalnych źródłach kościelnych brakuje o nim szerszych informacji.

Przeniesienie święta z zimy

Wspomnienie św. Macieja wprowadzono do kalendarza rzymskiego w XI wieku, pierwotnie obchodzone 24 lub 25 lutego. Reforma kalendarza liturgicznego w 1969 roku przeniosła je na 14 maja, aby uniknąć zbieżności ze Wielkim Postem, którego charakter nie sprzyja radosnym obchodom.

Ślad w polskiej tradycji

Dawna, lutowa data święta pozostawiła ślad w polskich przysłowiach, które nie zostały dostosowane do nowej daty. Powiedzenie „Święty Maciej zimę traci albo ją bogaci” odnosi się do końca lutego, a nie do maja, co jest przykładem rozbieżności między kalendarzem liturgicznym a ludowym po reformie soborowej.

„I dali im losy, a los padł na Macieja.”

Dz 1,26