Światowy Dzień Chorych na Osteoporozę

Światowy Dzień Chorych na Osteoporozę obchodzony jest 24 czerwca, choć jego geneza nie jest udokumentowana. W Polsce tę datę upamiętniają szpitale, stacje sanitarno-epidemiologiczne i samorządy. Nie należy mylić go ze Światowym Dniem Osteoporozy, który przypada 20 października i ma zorganizowaną strukturę.

Październikowy dzień został powołany w 1996 roku przez brytyjskie National Osteoporosis Society, a od 1997 roku jest firmowany przez International Osteoporosis Foundation. Czerwcowa data funkcjonuje głównie w Polsce i nie ma znanego inicjatora. Oba dni, choć różne, skupiają się na tym samym problemie, przy czym czerwcowy kładzie nacisk na osoby już chorujące, a październikowy na profilaktykę i badania.

Osteoporozę nazywa się „cichym złodziejem kości”, ponieważ rozwija się latami bezobjawowo. Pierwszym sygnałem bywa złamanie, np. nadgarstka czy kręgu, często przy niewielkim urazie. Kość to żywa tkanka, która stale się przebudowuje, osiągając szczytową masę około 30. roku życia. U kobiet po menopauzie ubytek gwałtownie przyspiesza wraz ze spadkiem poziomu estrogenów.

Choroba dotyka głównie kobiety po 60. roku życia, ale według danych International Osteoporosis Foundation złamania osteoporotyczne doświadczy co trzecia kobieta i co piąty mężczyzna po 50. roku życia. Czynniki ryzyka obejmują: kobiety po menopauzie (zwłaszcza wczesnej), osoby po złamaniu niskoenergetycznym, pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy, osoby z niedowagą, palaczy, nadużywających alkoholu oraz tych, u których w rodzinie wystąpiło złamanie szyjki kości udowej.

Profilaktyka osteoporozy opiera się na diecie bogatej w wapń, odpowiednim poziomie witaminy D i regularnej aktywności fizycznej z obciążeniem (marsz, taniec, trening siłowy). Diagnostyka obejmuje bezbolesne badanie densytometryczne oraz kalkulator FRAX, szacujący ryzyko złamania na podstawie wieku, wzrostu, masy ciała i czynników ryzyka. U osób starszych kluczowe jest również ograniczenie ryzyka upadków poprzez usunięcie przeszkód w domu, odpowiednie oświetlenie, uchwyty w łazience, wygodne obuwie i przegląd leków mogących powodować zawroty głowy.

W Polsce z okazji Światowego Dnia Chorych na Osteoporozę organizowane są bezpłatne badania densytometryczne, konsultacje i pogadanki. Warto sprawdzić ofertę lokalnych placówek medycznych. Najskuteczniejszym sposobem uczczenia tego dnia dla osób starszych jest usunięcie z ich otoczenia przedmiotów, które mogą spowodować upadek.

Ciekawostki

1. Międzynarodowy Światowy Dzień Osteoporozy przypada 20 października i firmuje go International Osteoporosis Foundation od 1997 roku.
2. Szczytową masę kostną człowiek osiąga około trzydziestego roku życia, a później już tylko gospodaruje zapasem.
3. Pływanie poprawia kondycję, ale nie wzmacnia kości - potrzebny jest ruch z obciążeniem ciężarem ciała.