Dzień Wolnych Książek

Dzień Wolnych Książek, znany również jako Ogólnopolskie Święto Wolnych Książek, obchodzony jest corocznie 13 czerwca. Od ponad dwudziestu lat towarzyszy mu prosta idea: książka nie powinna pozostawać bezużyteczna na półce, lecz krążyć między czytelnikami. Inicjatywa ta jest ściśle związana z ruchem bookcrossingu, czyli uwalniania książek w przestrzeniach publicznych, aby mogły trafić do kolejnych osób.

Początki święta

Święto zostało zainicjowane przez Fundację Bookcrossing Polska, kierowaną przez Jolantę Niwińską. Pierwsza edycja miała miejsce w 2004 roku, a w 2023 roku obchodzono już dwudziestą, jubileuszową odsłonę. Tradycja ta liczy ponad dwie dekady i jest jednym z najdłużej organizowanych świąt czytelniczych w Polsce. Głównym ośrodkiem wydarzenia jest Bydgoszcz, nazywana „stolicą polskiego bookcrossingu”, choć lokalne obchody organizowane są również w wielu innych miastach, od dużych aglomeracji po mniejsze miejscowości.

Czym jest bookcrossing?

Bookcrossing polega na pozostawianiu przeczytanych książek w miejscach publicznych, takich jak ławki w parku, kawiarnie czy dworce, z myślą o tym, że trafią one do kolejnych czytelników. Ruch ten narodził się w Stanach Zjednoczonych na przełomie XX i XXI wieku i szybko zyskał popularność w Polsce. Biblioteki i domy kultury organizują „aleje wolnych książek” oraz punkty wymiany. Niektóre egzemplarze oznaczane są specjalnymi naklejkami, umożliwiającymi śledzenie ich dalszych losów w internecie.

Przebieg obchodów

Program Dnia Wolnych Książek różni się w zależności od miasta, ale zazwyczaj obejmuje spotkania autorskie, czytania na świeżym powietrzu, przemarsze z udziałem orkiestr i szkół, tymczasowe stragany z darmowymi książkami oraz happeningi zachęcające przechodniów do czytania. Większość wydarzeń jest bezpłatna, co odpowiada idei święta, podobnie jak zaangażowanie wolontariuszy pomagających w organizacji.

Dlaczego „wolne”, a nie „darmowe” książki?

Określenie „wolne” książki podkreśla, że nie są one jednorazowo rozdawane, lecz uwalniane do swobodnego obiegu. Mogą krążyć między czytelnikami przez lata, trafiając do różnych miejsc, a nawet krajów, zanim zostaną zatrzymane na stałe. To odróżnia Dzień Wolnych Książek od akcji charytatywnego rozdawania lektur.

Jak uczcić Dzień Wolnych Książek?

• Pozostaw przeczytaną książkę w widocznym miejscu publicznym, np. na ławce w parku, w poczekalni czy w pociągu.
• Sprawdź, czy w Twojej okolicy działa punkt wymiany książek lub „wolna półka”.
• Oddaj niepotrzebne egzemplarze do biblioteki lub kawiarni z księgozbiorem do wymiany.
• Weź udział w lokalnych obchodach Ogólnopolskiego Święta Wolnych Książek, jeśli są organizowane w Twojej okolicy.

Dzień Wolnych Książek to wyjątkowe święto, które ma realną historię i coroczne wydarzenia. Wystarczy do niego dołączyć, choćby poprzez uwolnienie jednej przeczytanej książki, aby wesprzeć tę ważną inicjatywę.

Ciekawostki

1. W 2023 roku obchodzono dwudziestą, jubileuszową edycję święta - z Bydgoszczą jako miastem centralnym obchodów.
2. Nazwę i praktykę bookcrossingu zaczerpnięto z ruchu, który narodził się w Stanach Zjednoczonych na przełomie XX i XXI wieku.
3. Organizatorką i twarzą wydarzenia od lat jest Jolanta Niwińska, prezeska Fundacji Bookcrossing Polska.