Dzień Backupów

Dzień Backupów obchodzony jest 30 marca, przypominając o konieczności regularnego tworzenia kopii zapasowych danych. Warto jednak zauważyć, że międzynarodowa wersja tego święta, znana jako World Backup Day, przypada na 31 marca, co może być źródłem pewnej rozbieżności w kalendarzach.

Pochodzenie i rozbieżność dat

Światowe obchody Dnia Backupów zostały zainicjowane w 2011 roku przez Ismaila Jaduna i od początku obchodzone są 31 marca. Wybór tej daty nie był przypadkowy – dzień ten poprzedza prima aprilis, a przesłanie akcji brzmiało: ci, którzy nie wykonają kopii zapasowej, sami zrobią z siebie głupca 1 kwietnia.

W Polsce funkcjonują obie daty, czasem pod różnymi nazwami. 30 marca można traktować jako dzień przygotowań, a 31 marca jako właściwe święto. Jednak praktycznie nie ma to większego znaczenia, ponieważ kopie zapasowe powinno się tworzyć znacznie częściej niż raz w roku.

Backup – temat nie tylko dla informatyków

Jeszcze dwie dekady temu utrata danych oznaczała głównie zniknięcie dokumentów z pracy. Dziś na jednym urządzeniu, takim jak telefon, może znajdować się całe archiwum rodzinne: zdjęcia, dokumenty, hasła, korespondencja. Sprzęt jest narażony na kradzież, zgubienie czy zniszczenie (np. zalanie), co stwarza realne zagrożenie utraty danych.

Dodatkowym problemem jest ransomware – oprogramowanie szyfrujące pliki i żądające okupu. W takiej sytuacji jedyną skuteczną obroną jest aktualna kopia zapasowa. Bez niej użytkownik pozostaje bez wyboru: albo negocjuje z przestępcami, albo godzi się ze stratą.

Zasada 3-2-1 – podstawa tworzenia kopii zapasowych

W branży powszechnie znana jest zasada 3-2-1, przypisywana fotografowi Peterowi Kroghowi. Brzmi ona następująco:

• trzy kopie danych (wliczając oryginał)
• na dwóch różnych nośnikach, np. dysk lokalny i dysk zewnętrzny
• jedna kopia przechowywana poza domem lub biurem, np. w chmurze

Ostatni punkt jest szczególnie ważny, ponieważ dwa nośniki przechowywane w tej samej lokalizacji (np. w tej samej szufladzie) to tylko jedna kopia, a nie dwie. Ta zasada ujawnia swoją wartość w przypadku pożaru, zalania lub włamania.

Najczęstsze błędy przy tworzeniu backupów

Jednym z najczęstszych błędów jest tworzenie kopii zapasowych, których nigdy się nie odtwarza. Taka kopia nie jest użyteczna – to tylko pusty przepis. Kluczowe jest regularne sprawdzanie, czy dane można faktycznie przywrócić.

Innym częstym błędem jest mylenie synchronizacji z kopią zapasową. Dysk w chmurze, który automatycznie synchronizuje się z komputerem, kopiuje również usunięte lub zaszyfrowane pliki. Prawdziwa kopia zapasowa musi zawierać wcześniejsze wersje plików, do których można wrócić.

Jak świętować Dzień Backupów?

Najlepsze obchody Dnia Backupów trwają około 40 minut i są dość rutynowe. Polegają na skopiowaniu ważnych danych (np. zdjęć i dokumentów) na dysk zewnętrzny oraz sprawdzeniu, czy kopia w chmurze działa poprawnie. Następnie warto przetestować odtwarzanie plików z kopii, np. losowo wybranego pliku sprzed roku.

Po wykonaniu tych czynności można ustawić przypomnienie w kalendarzu, aby regularnie tworzyć kopie. Ważne jest również przypomnienie rodzinie o konieczności zabezpieczenia ich danych – np. poprzez rozmowę na temat przechowywania zdjęć. To praktyczny sposób na uczczenie tego dnia.

Ciekawostki

1. Datę (31 marca) wybrano nieprzypadkowo - to dzień przed prima aprilis, aby przypomnieć o zabezpieczeniu danych, zanim ktoś padnie ofiarą „cyfrowego żartu”.
2. Zgodnie z popularną wśród specjalistów zasadą 3-2-1 warto mieć trzy kopie danych, przechowywane na dwóch różnych nośnikach, w tym jedną poza główną lokalizacją.
3. Każdego roku dziesiątki tysięcy komputerów ulega nieodwracalnym awariom, a setki tysięcy smartfonów są gubione lub kradzione, co pokazuje skalę ryzyka utraty danych.