Dzień Placków Ziemniaczanych

Dzień Placków Ziemniaczanych obchodzimy 13 listopada – to mało znane, ale smaczne święto kulinarne dla dania, które w polskich domach nie potrzebuje specjalnej okazji. Placek ziemniaczany, zwany też kartoflanym, to prosta potrawa z tartych ziemniaków, jajka, mąki i soli, smażona na chrupko. Mimo prostoty przepisu, od lat wywołuje spory o to, czy jeść go na słono, czy na słodko.

Początki dania ludowego

Placki ziemniaczane pojawiły się na polskich stołach na przełomie XVII i XVIII wieku. Było to danie ludowe, wiejskie, powstałe z potrzeby taniego i sycącego posiłku. Początkowo jadano je z solą i pieprzem, zastępując nimi chleb. Bardziej wykwintne wersje, np. z gulaszem czy sosem grzybowym, kojarzone są ze szlacheckim stołem.

Ziemniak – przybysz z Ameryki Południowej

Ziemniak trafił do Europy w XVI wieku z Ameryki Południowej, gdzie początkowo uprawiano go głównie jako roślinę ozdobną. Dopiero później odkryto, że można zetrzeć go na tarce i usmażyć, co dało początek popularności placków. Dziś danie to jest jednym z symboli polskiej kuchni, obok pierogów.

Podobne potrawy w innych krajach

Podobne placki występują w wielu krajach Europy Środkowej i Wschodniej. W Niemczech to Reibekuchen, często podawane z musem jabłkowym. W kuchni żydowskiej znane są latkes, serwowane podczas Chanuki. W USA „potato pancakes” kojarzone są z polską społecznością, która przywiozła ten przepis. Nawet w krajach niekojarzonych z kuchnią ziemniaczaną można znaleźć lokalne warianty, oparte na podobnej bazie.

Spór o słoność

W Polsce od lat toczy się dyskusja, czy placki jeść na słono, czy na słodko. Zwolennicy wersji wytrawnej wybierają gulasz, śmietanę, bryndzę lub gzik. Miłośnicy słodkiej wersji sięgają po cukier ze śmietaną, twaróg lub konfitury. Na Białorusi popularne są kiszone brusznice gotowane z cukrem, a na Podlasiu do ciasta dodaje się majeranek i pieprz. W niektórych regionach do startych ziemniaków z cebulą dodaje się wrzące mleko, aby placki były bardziej zwarte.

Jak świętować?

Najprostszym sposobem jest usmażenie placków według rodzinnego przepisu i zaproszenie kogoś do wspólnego świętowania. Można też spróbować wersji z innych krajów: niemieckiej z musem jabłkowym, żydowskich latkes czy podlaskich z majerankiem. Jeśli 13 listopada wypada w weekend, to dobra okazja na domową degustację różnych wariantów, z dwoma miskami dodatków – słonymi i słodkimi – aby każdy mógł wybrać swoją ulubioną wersję.

Ciekawostki

1. Ziemniak trafił do Europy z Ameryki Południowej w XVI wieku i początkowo uprawiano go jako roślinę ozdobną.
2. W Niemczech placki ziemniaczane nazywają się Reibekuchen i podaje się je zwykle z musem jabłkowym.
3. W kuchni żydowskiej podobne placki, czyli latkes, są tradycyjnym daniem święta Chanuka.
4. Na Podlasiu do placków dodaje się pieprz i majeranek, co odróżnia je od wersji z pozostałych regionów Polski.