Światowy Dzień Donacji i Transplantacji

Światowy Dzień Donacji i Transplantacji obchodzony jest 26 października, choć w Europie często przypada w drugą sobotę października, a w Polsce osobno celebrowany jest Ogólnopolski Dzień Transplantacji 26 stycznia. Brak jednolitej daty wynika z różnic w podejściu poszczególnych krajów.

Cel obchodów

Dzień ten ma na celu podziękowanie rodzinom dawców za ich trudną decyzję oraz zachęcenie do rozmowy na temat własnej woli bycia dawcą. Transplantologia wymaga otwartości i świadomych decyzji, nawet jeśli chirurdzy są najbardziej wykwalifikowani.

Donacja narządów nie ogranicza się tylko do pobierania po śmierci. Istnieją również przeszczepy od żywych dawców, np. nerki czy fragmenty wątroby, często w obrębie rodziny. W przypadku osób niespokrewnionych konieczna jest zgoda sądu.

Transplantologia w Polsce

W Polsce obowiązuje zasada zgody domniemanej – narządy mogą być pobrane po śmierci, o ile za życia nie wyrażono sprzeciwu. Sprzeciw można zgłosić do Centralnego Rejestru Sprzeciwów prowadzonego przez Poltransplant. Mimo że oświadczenie woli noszone w portfelu nie ma mocy prawnej, często jest kluczowym argumentem w rozmowach z bliskimi.

Kluczowe daty w historii polskiej transplantologii

• 26 stycznia 1966 – pierwszy udany przeszczep nerki w Warszawie, wykonany przez zespoły prof. Jana Nielubowicza i prof. Tadeusza Orłowskiego. Ta data uznawana jest za początek Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji.
• 5 listopada 1985 – pierwszy udany przeszczep serca w Zabrzu, przeprowadzony przez zespół prof. Zbigniewa Religi.
• Lata 90. – rozwój przeszczepów wątroby i powstanie krajowej koordynacji pobrań, obecnie zarządzanej przez Poltransplant.

Mity na temat donacji narządów

Wokół donacji narządów krąży wiele nieporozumień. Wiek nie dyskwalifikuje dawcy – liczy się stan narządu, a nie metryka. Przewlekłe choroby mogą, ale nie muszą wykluczać z donacji, co ocenia zespół kwalifikujący. Zgoda na donację nie wpływa na intensywność leczenia, ponieważ śmierć mózgu jest orzekana przez niezależną komisję według ścisłych procedur.

Co można zrobić w tym dniu

Najważniejsze jest poruszenie tematu w rozmowie z bliskimi – wyrażenie swojej woli, aby uniknąć niejasności. Można również wydrukować i podpisać oświadczenie woli, sprawdzić działanie Centralnego Rejestru Sprzeciwów lub zapoznać się z historiami osób po przeszczepach. Dla wielu z nich data przeszczepu staje się prywatną rocznicą, podczas gdy dla rodzin dawców może być rocznicą straty. Warto pamiętać o tej różnicy, rozmawiając o transplantacji.

„Nie zabieraj swoich narządów do nieba - w niebie wiedzą, że są potrzebne tutaj.”

hasło kampanii transplantacyjnych

Ciekawostki

1. W Polsce obowiązuje zasada zgody domniemanej - sprzeciw zgłasza się do Centralnego Rejestru Sprzeciwów.
2. Oświadczenie woli noszone w portfelu nie ma mocy prawnej, ale bardzo ułatwia rozmowę z rodziną.
3. Pierwszy udany przeszczep serca w Polsce wykonał w 1985 roku w Zabrzu zespół prof. Zbigniewa Religi.
4. Europejskie obchody dnia donacji i transplantacji przypadają zwykle w drugą sobotę października.