Dzień Krajobrazu

Dwudziestego października obchodzony jest Dzień Krajobrazu, nawiązujący do podpisania Europejskiej Konwencji Krajobrazowej we Florencji w 2000 roku. To jedno z nielicznych świąt w kalendarzu, którego data bezpośrednio odnosi się do konkretnego dokumentu międzynarodowego, a nie do tradycji czy działań marketingowych.

Europejska Konwencja Krajobrazowa – co to jest?

Dokument został sporządzony 20 października 2000 roku we Florencji w ramach prac Rady Europy. Jest to pierwszy i jak dotąd jedyny akt międzynarodowy w całości poświęcony krajobrazowi. Konwencja definiuje krajobraz jako obszar postrzegany przez ludzi, którego charakter wynika z działania i interakcji czynników przyrodniczych oraz ludzkich. Obejmuje nie tylko tereny o wybitnych walorach estetycznych, ale także krajobrazy zwyczajne, a nawet zdegradowane.

Zobowiązania krajów, które podpisały konwencję

Sygnatariusze zobowiązują się m.in. do prawnego uznania krajobrazów jako istotnego elementu otoczenia, wprowadzenia polityki krajobrazowej oraz włączenia tematyki krajobrazowej do polityk: planowania przestrzennego, kulturalnej, środowiskowej i gospodarczej. Rada Europy przyznaje także Nagrodę Krajobrazową za wzorcowe działania na rzecz ochrony i kształtowania krajobrazu – jest ona dostępna dla samorządów, ich zrzeszeń oraz organizacji pozarządowych.

Kiedy Polska dołączyła do konwencji?

Polska ratyfikowała Europejską Konwencję Krajobrazową 27 września 2004 roku, a dokument wszedł w życie na początku 2005 roku. Był to jeden z elementów dostosowywania polskiej polityki ochrony środowiska i planowania przestrzennego do standardów europejskich tuż po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej.

Dlaczego krajobraz wymaga ochrony prawnej?

Konwencja powstała w odpowiedzi na szybkie zmiany krajobrazu w Europie, takie jak rozrost miast, intensyfikacja rolnictwa, rozwój infrastruktury transportowej i turystycznej. Te procesy w ciągu kilkudziesięciu lat mogą trwale zmienić charakter terenów kształtowanych przez stulecia. Dokument jest novum, ponieważ odchodzi od postrzegania krajobrazu wyłącznie jako obszaru o wyjątkowych walorach, uznając wartość ochrony także dla krajobrazów codziennych, z którymi ludzie mają stały kontakt.

Jak uczcić Dzień Krajobrazu?

• Przyjrzeć się krajobrazowi swojej okolicy, jakby widziało się go po raz pierwszy, i zastanowić się, co się w nim zmieniło w ciągu ostatnich lat.
• Sprawdzić, czy w najbliższej gminie obowiązuje uchwała krajobrazowa, np. regulująca reklamy w przestrzeni publicznej.
• Zapoznać się z laureatami Nagrody Krajobrazowej Rady Europy z ostatnich lat.

Dzień Krajobrazu to przykład święta, które powstało bezpośrednio na podstawie traktatu międzynarodowego – w przeciwieństwie do wielu innych dat w kalendarzu, jego genezę można dokładnie prześledzić w oficjalnym tekście konwencji.