Międzynarodowy Dzień Ograniczania Klęsk Żywiołowych

Międzynarodowy Dzień Ograniczania Klęsk Żywiołowych obchodzony jest 13 października, przypominając, że skutki katastrof naturalnych, takich jak powodzie, trzęsienia ziemi czy susze, można częściowo przewidzieć i złagodzić. Święto to zostało ustanowione przez ONZ w 1989 roku, jednak przez dwie dekady jego data była ruchoma – wypadało w drugą środę października. Dopiero w 2009 roku przyjęto stałą datę, co ułatwiło koordynację działań na całym świecie.

Od zmiennej daty do 13 października

Początkowo, na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 1989 roku, święto obchodzono w drugą środę października. Zmiana nastąpiła dopiero w 2009 roku, gdy rezolucja ustaliła stałą datę – 13 października. Zmiana ta miała praktyczny cel: ułatwienie promocji i wpisania święta w plany instytucji zajmujących się zarządzaniem kryzysowym.

Dekada na rzecz ograniczania klęsk żywiołowych

W latach 90. XX wieku ONZ ogłosiła Międzynarodową Dekadę na rzecz Ograniczania Klęsk Żywiołowych, w ramach której powstało to święto. Jego celem było zwrócenie uwagi na fakt, że zapobieganie katastrofom jest tańsze niż usuwanie ich skutków. W tym okresie rozpoczęto również systematyczne zbieranie danych o stratach gospodarczych i ludzkich związanych z klęskami żywiołowymi na całym świecie.

Współczesne obchody i cele

Od 2015 roku obchody Międzynarodowego Dnia Ograniczania Klęsk Żywiołowych są powiązane z Ramami z Sendai na rzecz ograniczania ryzyka katastrof, przyjętymi na okres 15 lat. Koordynacją zajmuje się biuro ONZ ds. ograniczania ryzyka katastrof (UNDRR), które co roku wyznacza temat przewodni, np. redukcję strat gospodarczych czy liczby ofiar śmiertelnych. Ramy z Sendai wyznaczają siedem globalnych celów do 2030 roku, takich jak zmniejszenie śmiertelności czy zwiększenie liczby krajów posiadających własne strategie zarządzania ryzykiem.

Klęski żywiołowe w Polsce

Polska doświadczyła klęsk żywiołowych na własnej skórze – pamiętna powódź z 1997 roku czy powódź z września 2024 roku, która dotknęła Dolny Śląsk i Kotlinę Kłodzką. Za krajowy system zarządzania kryzysowego odpowiada m.in. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, które koordynuje działania na wypadek powodzi, silnych wiatrów czy fal upałów. Uzupełniają je regionalne i gminne plany zarządzania kryzysowego, choć ich jakość bywa nierówna w zależności od samorządu.

• Do 2009 roku święto nie miało stałej daty.
• Od 2015 roku jest częścią Ram z Sendai na lata 2015-2030.
• W Polsce zarządzanie kryzysowe na szczeblu krajowym koordynuje Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

Jak włączyć się w obchody?

Warto sprawdzić, czy w okolicy dostępny jest lokalny system ostrzegania, i porozmawiać z rodziną o procedurach na wypadek klęski żywiołowej, np. powodzi czy burzy. To temat, który łatwo zbagatelizować, dopóki nie stanie się aktualny. Kilka minut poświęconych na taką rozmowę raz w roku może realnie skrócić czas reakcji w sytuacji kryzysowej – a w Polsce, jak pokazują ostatnie lata, takie sytuacje zdarzają się coraz częściej.

Ciekawostki

1. Do 2009 roku święto nie miało stałej daty - wypadało w drugą środę października.
2. W latach 90. XX wieku ONZ ogłosiła Międzynarodową Dekadę na rzecz Ograniczania Klęsk Żywiołowych.
3. Od 2015 roku obchody powiązano z przyjętymi wtedy Ramami z Sendai na rzecz ograniczania ryzyka katastrof.
4. Koordynacją święta zajmuje się biuro ONZ UNDRR, United Nations Office for Disaster Risk Reduction.