Dzień Anioła Stróża

Dzień Anioła Stróża obchodzony jest 2 października w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego jako wspomnienie świętych Aniołów Stróżów. W przeciwieństwie do wielu świąt nietypowych, ma on udokumentowaną historię, ustaloną decyzją papieską, a nie wpisem w internetowym kalendarzu.

Kiedy wypada i co dokładnie obchodzi Kościół

Data jest stała – 2 października, dzień po wspomnieniu św. Teresy od Dzieciątka Jezus. Wierni wspominają przekonanie, że każdy człowiek pozostaje pod opieką anioła, którego zadaniem jest prowadzenie i ochrona. W kalendarzu liturgicznym jest to rzadki przypadek, gdyż wspomnienie dotyczy nie jednej postaci, lecz całej kategorii istot.

Skąd wzięła się data 2 października

Święto Aniołów Stróżów kształtowało się stopniowo. Początkowo obchodzono je lokalnie, m.in. na Półwyspie Iberyjskim i w Europie Środkowej. Papież Paweł V na początku XVII wieku wydał zgodę na obchody w wybranych diecezjach. Rozszerzenie wspomnienia na cały Kościół i ustalenie daty na 2 października przypisuje się papieżowi Klemensowi X w drugiej połowie XVII wieku. Wcześniejsze zwyczaje bywały obchodzone w innych terminach, dlatego w starszych źródłach można spotkać różne daty.

Anioł Stróż w polskiej tradycji

W Polsce modlitwa „Aniele Boży, stróżu mój” jest jedną z najbardziej znanych i przekazywanych dzieciom w domach oraz na katechezie, często jeszcze przed nauką pisania. Motyw anioła stróża wszedł również w kulturę materialną – obrazki z aniołem prowadzącym dzieci wisiały nad łóżkami w wielu domach i są nadal sprzedawane na odpustach. W wielu parafiach 2 października odprawiane są msze w intencji dzieci, a szkoły i przedszkola organizują krótkie przedstawienia.

Anioł Stróż poza Kościołem

Wyrażenie „anioł stróż” wyszło poza kontekst religijny i dziś oznacza opiekuna, ochroniarza lub kogoś, kto dba o sprawy za kulisami. Tak nazywane są programy pomocowe i telefony zaufania. W sztuce postać anioła stróża pojawia się od średniowiecza, ale największą popularność zyskała w XIX wieku, w wersji sentymentalnej i skierowanej do dzieci. Obrazy te są świadectwem gustu swojej epoki, a nie ilustracją doktryny.

Jak przeżyć ten dzień

Wspomnienie Aniołów Stróżów ma charakter religijny, ale także osoby niepraktykujące mogą znaleźć w nim inspirację. Oto kilka propozycji:

• udział we mszy 2 października, często z błogosławieństwem dla dzieci
• odnalezienie starego obrazka z aniołem w rodzinnym albumie i ustalenie jego pochodzenia
• rozmowa z dzieckiem o tym, kto realnie się nim opiekuje – rodzice, nauczyciele, sąsiedzi
• pomoc komuś w codziennych sprawach, bez oczekiwania na nagrodę

2 października to także dzień imienin osób noszących imiona związane z aniołami. Dla tych, którzy szukają świeckiego odpowiednika, w kalendarzu świąt nietypowych znajduje się Dzień Anioła, obchodzony 6 grudnia, choć jego geneza nie jest potwierdzona.