Międzynarodowy Dzień Języków Migowych

Międzynarodowy Dzień Języków Migowych obchodzony jest 23 września, w uznaniu dla języków, którymi posługują się na co dzień osoby głuche i niedosłyszące na całym świecie. Święto to zostało ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2017 roku z inicjatywy Światowej Federacji Głuchych, organizacji reprezentującej około 70 milionów osób niesłyszących.

Długa droga do uznania języków migowych

Przez większość XX wieku języki migowe były w wielu krajach postrzegane jako coś gorszego od mowy. Przełomowym momentem był Kongres Mediolański z 1880 roku, na którym nauczyciele osób głuchych oficjalnie zalecili metody oralne, takie jak nauka mówienia i czytania z ruchu warg, marginalizując język migowy. Skutki tej decyzji były odczuwalne przez dziesięciolecia – w szkołach dla głuchych zakazywano używania migów. Dopiero w latach 60. i 70. XX wieku językoznawcy ponownie dowiedli, że języki migowe mają pełnoprawną gramatykę i strukturę, równorzędną językom mówionym. Międzynarodowy Dzień Języków Migowych jest więc symbolicznym odwróceniem tej historii – oficjalnym uznaniem tego, co naukowcy wiedzieli od lat, a społeczność głuchych od zawsze.

Jak powstało to święto

Rezolucję A/RES/72/161 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło jednogłośnie 19 grudnia 2017 roku. Inicjatywę zgłosiła misja dyplomatyczna Antigui i Barbudy przy ONZ, a poparło ją 97 państw członkowskich. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się we wrześniu 2018 roku jako część Międzynarodowego Tygodnia Głuchych.

Dlaczego akurat 23 września

Data nie jest przypadkowa – upamiętnia dzień założenia Światowej Federacji Głuchych w 1951 roku. Od dekad organizacja ta zabiega o równe traktowanie języków migowych z językami mówionymi.

Języki migowe – różnorodność, nie uniwersalność

Ważne jest, aby podkreślić, że nie istnieje jeden uniwersalny język migowy. Polski Język Migowy (PJM) różni się od amerykańskiego czy brytyjskiego, ma własną gramatykę, niezależną od polszczyzny mówionej. To odrębne języki naturalne, a nie tylko gesty ilustrujące mowę. Coraz więcej krajów formalnie uznaje swoje języki migowe – np. Nowa Zelandia od 2006 roku traktuje swój język migowy jako język urzędowy. W Polsce od 2011 roku obowiązuje ustawa gwarantująca prawo do tłumacza PJM w kontaktach z administracją.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Języków Migowych?

Nie trzeba znać języka migowego, aby włączyć się w obchody:

• Nauka alfabetu palcowego – podstawy można opanować w kilkanaście minut.
• Sprawdzenie, czy lokalne instytucje publiczne oferują tłumacza języka migowego.
• Obejrzenie materiału w Polskim Języku Migowym zamiast napisów – to zupełnie inne doświadczenie.

To święto przypomina, że dostęp do informacji i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym zaczyna się od uznania, że dany język w ogóle istnieje.

Ciekawostki

1. Datę 23 września wybrano, by upamiętnić założenie Światowej Federacji Głuchych w 1951 roku.
2. Rezolucję ONZ ustanawiającą to święto poparło aż 97 państw członkowskich.
3. Polski Język Migowy ma własną gramatykę, niezależną od gramatyki polszczyzny mówionej.