Światowy Dzień Węża

Światowy Dzień Węża obchodzony jest corocznie 16 lipca i od kilkunastu lat przyciąga miłośników herpetologii, ogrody zoologiczne oraz organizacje ekologiczne. Celem jest ukazanie, że wąż to nie demon z filmów grozy, lecz istota pełniąca istotną rolę w przyrodzie.

Geneza święta

Podobnie jak w przypadku wielu świąt zwierzęcych, trudno wskazać jednoznacznego twórcę Światowego Dnia Węża. Nie ma oficjalnego dokumentu założycielskiego ani organizacji patronującej – data 16 lipca została przyjęta oddolnie przez instytucje zajmujące się ochroną przyrody, ogrody zoologiczne oraz media przyrodnicze na całym świecie, od Indii po USA.

Negatywny wizerunek węży

Węże od wieków są przedmiotem mitów i przesądów, często kojarzonych z pechem lub śmiercią. Tymczasem większość z ponad 3000 gatunków jest nieszkodliwa dla ludzi. Na przykład na Florydzie żyje 46 rodzimych gatunków, z czego tylko sześć jest jadowitych. Węże kontrolują populację gryzoni, eliminując je bez użycia chemii.

Wąż w medycynie

Jad węży, choć budzący lęk, jest wykorzystywany w medycynie. Kaptopryl, lek na nadciśnienie, opracowano na bazie związku z jadu żararaki. Naukowcy wciąż badają jady innych gatunków pod kątem zastosowań w leczeniu zaburzeń krzepnięcia czy bólu, co pokazuje, że ten sam jad, który wywołuje strach, może ratować życie.

Węże w Polsce

W Polsce występują trzy rodzime gatunki węży: żmija zygzakowata (jedyny jadowity, ale jej jad rzadko zagraża życiu), zaskroniec zwyczajny (całkowicie nieszkodliwy) oraz gniewosz plamisty (objęty ochroną, nieposiadający jadu). Spotkania z wężami w Polsce zazwyczaj kończą się ucieczką zwierzęcia, ale w przypadku ukąszenia żmii należy unieruchomić kończynę, zdjąć obcisłą biżuterię i szybko udać się do lekarza.

Jak świętować Dzień Węża

Święto można obchodzić na różne sposoby:

• Odwiedzić terrarium w zoo i porozmawiać z opiekunami gadów.
• Sprawdzić lokalne gatunki węży i ich status ochronny.
• Nie przeganiać napotkanego węża – większość gatunków unika kontaktu z ludźmi.
• Dzielić się rzetelnymi informacjami o wężach zamiast powielać mity.

Najprostszy sposób na uczczenie tego dnia to zmiana postawy – zamiast bać się węża, warto wykazać ciekawość i docenić jego rolę w przyrodzie.

Ciekawostki

1. Na Florydzie żyje 46 rodzimych gatunków węży, z czego tylko sześć jest jadowitych - to jeden z regionów o największej różnorodności węży w USA.
2. W 2020 roku w indyjskim stanie Jharkhand grupa zajmująca się ratowaniem węży świętowała ten dzień, karmiąc je tortem, co wywołało krytykę leśników jako praktykę szkodliwą dla zwierząt.
3. Jedynym jadowitym wężem występującym w Polsce jest żmija zygzakowata, natomiast objęty ścisłą ochroną gniewosz plamisty jadu nie posiada wcale.