Dzień Czerwonej Ostrej Papryczki Chili
Dzień Czerwonej Ostrej Papryczki Chili obchodzony jest 3 lipca i poświęcony jest przyprawie, która w ciągu pięciu stuleci zdobyła świat i zadomowiła się w kuchniach, gdzie wcześniej nie istniała. Data święta nie ma udokumentowanej historii, ale figuruje w kalendarzach nietypowych.
Papryczki chili – przybysze z Ameryki
Papryczki chili wywodzą się z Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie były uprawiane i wykorzystywane tysiące lat przed przybyciem Europejczyków. Do Europy trafiły wraz z odkryciami Kolumba, a ich nazwa „pieprz” wynikała z pomyłki – celem wypraw było znalezienie pieprzu, a przywieziono coś innego, równie pikantnego.
Rozprzestrzenienie chili nastąpiło błyskawicznie, szczególnie poza Europą. Kuchnie Indii, Tajlandii, Chin, Korei i Węgier, dziś nieodłącznie związane z ostrymi paprykami, zetknęły się z nimi stosunkowo późno. Węgierska papryka, uznawana za narodową, jest w tym kontekście przybyszem.
Kapsaicyna – związek odpowiedzialny za ostrość
Za pikantność odpowiada kapsaicyna, substancja znajdująca się głównie w białych przegrodach wewnątrz owocu, a nie w nasionach, jak błędnie sądzono. Jej działanie polega na pobudzeniu receptorów reagujących na wysoką temperaturę.
Dlatego mówi się, że chili „pali w ustach”. Mózg odbiera sygnał podobny do oparzenia, choć nie dochodzi do uszkodzenia tkanek. Badania nad tym mechanizmem doprowadziły do odkrycia receptora odpowiadającego za czucie temperatury, za co przyznano Nagrodę Nobla w 2021 roku.
Skala Scoville’a – miara ostrości
Ostrość papryk mierzy się w jednostkach Scoville’a, opracowanych przez amerykańskiego farmaceutę Wilbura Scoville’a w 1912 roku. Metoda polegała na rozcieńczaniu wyciągu z papryki, aż przestawał być wyczuwalny dla degustatorów.
- papryka słodka: 0 jednostek (brak kapsaicyny)
- jalapeño: kilka tysięcy jednostek (łagodne)
- cayenne, tabasco: kilkadziesiąt tysięcy
- habanero: setki tysięcy
- rekordowe odmiany: ponad milion jednostek
Jak radzić sobie z ostrością?
Popijanie wodą to częsty błąd – kapsaicyna nie rozpuszcza się w wodzie, a jedynie rozprowadza po jamie ustnej, pogarszając odczucie.
Skuteczne są tłuszcze i białka mleka: mleko, jogurt, ser, lody. W kuchni indyjskiej do ostrych potraw podaje się napoje jogurtowe, a w meksykańskiej – śmietanę. Pomocne są też produkty skrobiowe: chleb, ryż, ziemniaki.
Jak świętować Dzień Czerwonej Ostrej Papryczki Chili?
Lipiec to dobry czas na święto, bo wtedy świeże papryczki są najlepiej dostępne, także z polskich upraw. Warto spróbować różnych odmian, nie tylko ze względu na ostrość, ale i smak – chili ma wyraźny owocowy profil, który łatwo przeoczyć.
Prosty przetwór to oliwa lub ocet z chili, gotowy w kilka dni. Przy krojeniu ostrych odmian warto założyć rękawiczki i unikać kontaktu z oczami – to doświadczenie, które większość osób przeżywa tylko raz.