Dzień Amnesty International

Dzień Amnesty International obchodzony jest 28 maja, upamiętniając datę, kiedy w 1961 roku brytyjski prawnik Peter Benenson opublikował w londyńskim dzienniku The Observer artykuł zatytułowany The Forgotten Prisoners. Tekst ten był apelem o uwolnienie osób więzionych za swoje poglądy, co zapoczątkowało kampanię Appeal for Amnesty, 1961. Z tej jednorazowej inicjatywy narodził się ruch działający dziś w wielu krajach.

Dlaczego Dzień Amnesty International wypada 28 maja

Data nie jest przypadkowa – to dokładna rocznica publikacji apelu Benensona, od którego liczy się istnienie organizacji. Według najpopularniejszej wersji, inspiracją miała być prasowa notatka o portugalskich studentach skazanych za wzniesienie toastu za wolność w czasach dyktatury Salazara. Sam Benenson przywoływał tę historię, jednak szczegóły bywają różnie podawane, dlatego traktuje się ją raczej jako anegdotę założycielską niż fakt historyczny.

Czym zajmuje się organizacja

Amnesty International bada i dokumentuje przypadki łamania praw człowieka, a następnie prowadzi kampanie nacisku na rządy. Kluczowym elementem ich działań są listy – tysiące pism od zwykłych ludzi do władz państw, które bezprawnie przetrzymują swoich obywateli. Główne obszary działalności to:

• obrona więźniów sumienia, czyli osób pozbawionych wolności za przekonania, wyznanie, pochodzenie lub tożsamość
• walka o zniesienie kary śmierci na świecie
• przeciwdziałanie torturom i zaginięciom
• coroczne raporty o stanie praw człowieka w poszczególnych krajach
• system pilnych akcji w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia

Skuteczność ich pracy została doceniona na arenie międzynarodowej – organizacja otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla w 1977 roku oraz Nagrodę Praw Człowieka ONZ w 1978 roku. Amnesty International unika finansowania ze strony rządów, utrzymując się głównie ze składek członkowskich i darowizn od osób prywatnych, co jest kluczowe dla zachowania wiarygodności ich raportów.

Amnesty International w Polsce

Polska historia organizacji sięga 1975 roku, kiedy Emil Morgiewicz i Adam Wojciechowski, sami będąc wcześniej uznani za więźniów sumienia, założyli nieformalną grupę Amnesty International. Formalna struktura powstała dopiero po zmianie ustroju – Stowarzyszenie Amnesty International zarejestrowano w Gdańsku 6 czerwca 1990 roku. Obecnie polska sekcja prowadzi edukację w szkołach, działa w lokalnych grupach i organizuje kampanie rzecznicze. Najbardziej rozpoznawalnym wydarzeniem jest grudniowy Maraton Pisania Listów, podczas którego uczestnicy piszą apele w sprawie konkretnych, znanych z imienia i nazwiska osób.

Jak obchodzić Dzień Amnesty International

To święto pracy, a nie zabawy, dlatego pomysły na 28 maja są konkretne. Można przeczytać oryginalny tekst Benensona z 1961 roku, który wciąż brzmi zaskakująco aktualnie. Warto też sprawdzić bieżące pilne akcje i podpisać petycję w sprawie osoby, której grozi tortura lub egzekucja. Dzień ten można również potraktować jako okazję do poszerzenia wiedzy – np. ile krajów nadal stosuje karę śmierci, co oznacza status więźnia sumienia czy jak różni się raport organizacji pozarządowej od stanowiska rządu. Nauczyciele mogą wykorzystać tę rocznicę jako temat lekcji, np. historii lub wiedzy o społeczeństwie.