Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu

Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu, obchodzony w drugą sobotę maja, to międzynarodowe święto dedykowane drobnym producentom z krajów Globalnego Południa, takim jak rolnicy, rzemieślnicy i pracownicy, którzy dostarczają produkty takie jak kawa, kakao, herbata czy banany. W 2026 roku data ta zbiegnie się z drugą sobotą maja, choć w kolejnych latach może się różnić. Pomysł na ustanowienie tego dnia powstał w 2001 roku podczas konferencji International Fair Trade Association (IFAT, obecnie World Fair Trade Organization, WFTO) w Tanzanii. Wcześniej lokalne obchody odbywały się w różnych terminach, a pierwszy Światowy Dzień Sprawiedliwego Handlu zorganizowano 4 maja 2002 roku.

Koncepcja Sprawiedliwego Handlu wywodzi się z Europejskiego Dnia Sklepów Świata (European Worldshop Day), organizowanego od 1966 roku przez sieć NEWS!, zrzeszającą sklepy oferujące sprawiedliwie handlowane produkty. Ruch Fair Trade ma na celu zapewnienie producentom z krajów rozwijających się uczciwej ceny, stabilnych warunków współpracy oraz bezpośredniego kontaktu z odbiorcami, bez pośredników obniżających marże. Certyfikat Fair Trade na opakowaniu potwierdza, że produkt spełnia określone standardy, takie jak uprawa kawy, kakao, herbaty, bawełny, miodu czy wyrobów rzemieślniczych.

Obchody Światowego Dnia Sprawiedliwego Handlu obejmują różne inicjatywy, takie jak śniadania i degustacje produktów Fair Trade, pokazy mody sprawiedliwej (Fair Fashion), debaty z przedstawicielami organizacji producenckich oraz akcje społeczne, np. tworzenie łańcuchów solidarności. W Polsce organizacjami koordynującymi obchody są Polskie Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu oraz Fundacja „Koalicja Sprawiedliwego Handlu” – Fairtrade Polska. Certyfikowane produkty Fair Trade trafiły na polski rynek w 2006 roku, a od tego czasu do obchodów dołączają kolejne organizacje pozarządowe.

Aby potwierdzić, że produkt jest sprawiedliwie wyprodukowany, konieczna jest niezależna certyfikacja przeprowadzana przez organizacje takie jak WFTO czy Fairtrade International. Logo certyfikatu na opakowaniu jest kluczowym wskaźnikiem dla konsumentów, ponieważ sama nazwa „Fair Trade” nie gwarantuje spełnienia standardów.

Aby uczcić ten dzień, można wybierać produkty z certyfikatem Fair Trade podczas zakupów, uczestniczyć w lokalnych wydarzeniach organizowanych przez NGO-sy lub po prostu dzielić się wiedzą na temat pochodzenia produktów, takich jak poranna kawa.

Ciekawostki

1. Pierwowzorem święta był Europejski Dzień Sklepów Świata, organizowany od 1966 roku przez sieć NEWS!.
2. W Polsce certyfikowane produkty Fair Trade oficjalnie wprowadzono na rynek w 2006 roku.
3. Święto realnie wypada w drugą sobotę maja, więc jego data zmienia się z roku na rok.